Columns

Nederland heeft een bijzondere relatie met ‘oranje’. Nou ja, als we met ‘oranje’ het Nederlands voetbalelftal bedoelen, dan is deze relatie aardig bekoeld. En het koningshuis geeft de nodige discussie, maar tegelijk is dat ‘oranjegevoel’ natuurlijk helemaal niet weg te denken, je ziet de nationale kleur overal waar Nederland zijn beste beentje voor zet.

Op wijngebied is het oranjegevoel minder vanzelfsprekend. Afgelopen zaterdag zat ik in een van de nieuwe trendy Amsterdamse wijnbars -4850, in de Camperstraat, gaat dat zien- aan mijn tafelgenoot uit te leggen wat de vermelding ‘orange’ op de kaart nu precies inhoudt. Nou ja, precies is het woord eigenlijk niet. Ik vertelde eigenlijk wat het zo ongeveer inhoudt.

In een wereld waarin witte wijnen fruitig en zeker niet geoxideerd mogen zijn –behalve de bekende uitzonderingen, zoals madera of sherry- is het niet zo gek dat de gewone wijndrinker zich afvraagt wat oranje wijn in godsnaam nu weer betekent. Slechts een kleine groep liefhebbers is er mee bekend, en dan waarschijnlijk ook nog alleen in Amsterdam & omstreken, waar de echte fanaten dit type wijn zien als de ultieme ‘oude’ natuurwijn, afkomstig van onze Georgische wijnvoorvaderen. Dat het begrip lastig te definiëren valt, schreef ik al in mijn artikel over Georgië, eind vorig jaar. Daar zie je al weer een nieuwere trend: het maken van wit met schilcontact zonder oxidatie. Oranje wijnen, die niet oranje van kleur zijn.

Niet zo gek dus dat veel importeurs zich na onze laatste flesaanvraag vertwijfeld afvroegen wat we bedoelden met ‘wit gemaakt met schilcontact’ als een van de nieuwe onderwerpen. Ook wij moeten met onze tijd mee. Het fenomeen bestaat nu eenmaal en geniet een bepaalde populariteit. Verwarring alom dus. Tja, oranje wijnen wilden we het dus niet noemen, want die kleur is niet maatgevend. Bovendien heb je dit type wijn tegenwoordig in allerlei vormen. De nieuwe generatie wijnboeren heeft geen vast recept, maar laat de witte druiven soms een paar dagen op de schillen gisten, soms weken. Maar ook maanden of jaren schilcontact is mogelijk. Ales Kristančič van Movia, bij wie ik gisteren op bezoek was, laat de witte druiven zo’n twee maanden in contact met de schillen. Hij past deze methode toe op een moderne manier. Zulk soort wijnen willen we dus graag proeven. Geen kwestie van alle fiches techniques doornemen, maar even bedenken –of weten- welke wijnboeren zich van dit soort technieken bedienen. Want zeker nu de inzichten voortschrijden, zitten er bijzondere en interessante wijnen bij. Tegelijk is het goed te beseffen dat het over de hoofden van veel wijndrinkers heen gaat. Misschien is dat ook een aardige takeaway voor de trendy sommelier: veel gasten zijn helemaal niet op de hoogte van dit fenomeen, en ze zijn er misschien ook helemaal niet van gediend.

Ronald de Groot

Het leven kan raar lopen, en is lang niet altijd te plannen. Maar een van de dingen die ik goed heb gepland, is de overstap van het artsenvak naar het schrijven over wijn. Een buitengewoon goede beslissing. Je wordt er misschien niet rijker van in materieel opzicht, maar wel in geestelijk opzicht. Het leven is er gewoon leuker op geworden. Het is mooi om te zien dat ik (lang) niet de enige ben die het medische vak heeft verruild voor de wijn. Afgelopen weekend was ik in het kader van een verjaardagspartijtje, dus gewoon als privépersoon, op bezoek bij de Pietershof, een wijngoed net over de Limburgse grens, bij het Belgische dorpje Teuven. We werden daar zeer enthousiast ontvangen door eigenaar Albert Meijer voor een uitgebreide rondleiding en proeverij. Hij vertelde dat hij jarenlang in het ziekenhuis had gewerkt, maar met afnemend plezier. ‘Mijn vrouw zei me op een gegeven moment dat ik moest ophouden met al dat gemopper, of gewoon moest stoppen met mijn werk. Zo gaat het niet langer. Ze had gelijk. Ik ben gestopt met mijn werk als cardioloog, want ik had er geen plezier meer in.’ Mooi om te zien. Ook voor Albert is het geen keuze voor het geld, maar voor plezier in het leven. En wijn geeft geweldig veel plezier. Hij wilde al jaren zijn eigen wijnen maken, en experimenteerde veel met zijn druivenstokken achter zijn huis in Limburg. Hij kwam Piet Akkermans tegen, de eigenaar van de Pietershof, en ze vonden elkaar in deze passie. Albert neemt het domein nu over en geniet van zijn 2,5 hectare wijngaarden, beplant met onder andere auxerrois, pinot blanc, pinot gris, chardonnay, pinot noir en riesling. Prachtig.
Beter kun je het niet doen in je leven, je wijnpassie volgen. We proefden een paar heerlijke wijnen, waarbij de onder andere de lekkere Pinot blanc opviel door zijn mooie rijkdom en frisheid, door de kalkhoudende bodem. ‘Ik prefereer ’17 door de zuren, maar de gasten hier prefereren de rondeur van ’16. Prima toch?’ Fijn. Wijn blijft een geweldig product, dat ware liefhebbers blijft inspireren. En steeds meer ook in Nederland en België.

Ronald de Groot

Het ergste lijkt een beetje weggeëbd, maar al jarenlang wordt er in Nederlandse supermarkten soms bijna gevochten om melkpoeder voor baby’s. In China wordt de moedermelkpoeder na grote schandalen niet vertrouwd, en daarom wordt de o zo vertrouwde Nederlandse babymelkpoeder in scheepsladingen naar China overgebracht. Eigenlijk niet zo gek. Poeder kan ook gemakkelijk worden vervoerd. Net als bij een pakje droge soep. Je hoeft het water niet te vervoeren, dat voeg je later gewoonweg toe. Misschien iets voor wijn? Nou, daar wordt toch wel een beetje anders over gedacht. Onlangs was men in de Chianti in rep en roer, zo werd gemeld door RAI News. Door middel van nieuwe opsporingsmethoden werd ontdekt dat er met name in de V.S. Chianti op de markt was die
gemaakt was met een chemisch poedertje. Briljant eigenlijk. Net als bij de soep en de melkpoeder. Maar ja, dat mag dus niet. Want wijn is nu eenmaal geen melk. Wijn wordt beschermd door allerlei regels, officiële herkomstbenamingen, en wat al niet meer. Het maken van poederwijn is wel een heel opzichtige inbreuk op wat wijn zou moeten zijn. Tegelijkertijd maakt het oerwoud van regels en de onnozelheid van de consument het soms wel heel gemakkelijk om met wijn te frauderen. Onlangs kreeg ik te horen dat er tankwagens rosé van de Languedoc naar de Provence zouden rijden, omdat daar zulke nare rosé-tekorten zijn. Ja ja. Zelfs met zeer oude flessen is gefraudeerd, zogenaamd uit de verzameling van Thomas Jefferson. Waarmee ik maar wil zeggen dat zelfs top-verzamelaars naïeve consumenten kunnen blijken. Fraude met wijn is van alle tijden en vindt plaats op elk niveau. In dat opzicht zit er aan de ‘poeder-Chianti’ eigenlijk nog wel een amusante kant. Tot het moment dat je je realiseert dat er zo’n 200 miljoen euro met zo’n fraude wordt verdiend. Dan realiseer je je
dat het gewoon keiharde criminaliteit is. Maar zo lang er gehaaide vervalsers zijn en onwetende consumenten, zal wijnfraude niet ophouden.

Ronald de Groot

Veel wijnliefhebbers, maar ook veel producenten, realiseren zich niet dat de Nederlandse wijnmarkt tot de top tien van grootste wijnmarkten van de wereld behoort. Met een import in 2016 van meer dan een miljard dollar aan wijn neemt Nederland op de mondiale ranglijst de negende plaats in, boven België, Frankrijk, Rusland en Zweden, en direct onder Japan en Zwitserland. Tegelijk is het een markt die heel open van karakter is, omdat hier wijnen van zo’n beetje overal ter wereld in de schappen staan. Chauvinistisch hoeven we niet te zijn –onze ‘eigen’ wijnproductie is op deze grote plas te verwaarlozen.

Dat betekent automatisch dat je altijd moet knokken voor een plekje in deze markt. Aanwaaien komt het je niet. Producenten kunnen dan ook wel een steuntje in de rug gebruiken. Onlangs was ik op een proeverij van Australische wijnen in Londen. Meerdere producenten klaagden dat Wine of Australia ze niet hielp op markten als de Nederlandse. De kaarten zijn jaren geleden op Azië gezet, met China als belangrijkste doel. ‘Chinezen houden niet van de wijnen die wij maken. Die zijn veel geschikter voor de Europese smaak.’ Shiraz is inderdaad een wijn die niet erg in de Aziatische keuken past. Maar zeker in Australië maken de grote bedrijven de dienst uit, dus ook waaraan de promotiegelden worden besteed. Dat de verkoop van Australische wijnen flink is weggezakt en veelal alleen grote merken als Lindemans en Penfolds nog een positie hebben in de supermarkt, het zal ze verder worst wezen. Jammer. Australië is veel meer dan alleen maar grote merken. Het lijkt een beetje de waan van de dag. Ik ben benieuwd wanneer wordt ingezien dat een vechtmarkt ook een interessante markt kan zijn. In mijn ogen is deze eenzijdige budgetverschuiving in elk geval een gemiste kans.

Ronald de Groot

Voor de proeverijen van PERSWIJN stellen we van te voren thema’s vast, zoveel mogelijk in lijn met jaargetijden, hoe interessant een thema is, en of het belangrijk, dan wel minder belangrijk is voor de Nederlandse wijnmarkt. Allemaal afwegingen. Thema’s komen ook weer terug, maar weer niet te snel. Maar er verandert altijd weer van alles, met nieuwe jaargangen, interessante nieuwe wijnen en wisselingen van importeur. Altijd wat te beleven. We proberen het in te schatten, maar soms krijgen we veel meer ingezonden dan verwacht, te veel om te plaatsen. Dus moeten we regelmatig schuiven met een thema. Niet tot ieders genoegen, begrijpelijk, maar de ruimte in het blad is niet van elastiek. Bovendien is er soms tijd nodig tot we alle inzendingen binnen hebben, dus het helpt ons ook de thema’s te completeren.

We krijgen ook wijnen ingezonden die éigenlijk in het thema passen, maar nét niet. Voor de proeverij Languedoc-appellation-wijnen komen er wijnen met de herkomstbenaming Vin de France binnen. Ze zijn wel in de Languedoc gemaakt, of zelfs in een bekende streek, zoals Pic Saint-Loup, maar de druiven zijn niet helemaal volgens de regels, en dan wordt het Vin de France. Daar moeten we dan toch ook weer streng in zijn, want het is gewoon geen Pic Saint-Loup. Dus niet een door ons aangevraagde appellationwijn uit de Languedoc. Zo staat hier een Vin de France naast me van Domaine Maris (Minervois), gemaakt van 100% carignan. Dat mag dus niet: Vin de France. Jammer, is een heerlijke wijn, met veel fruit, zuidelijk, met wat chocola en garrigue, stevig, maar ook rijp en soepel. (Sauter Wijnen, cat. 5). Tja, jammer hoor. Ha, een wijn uit Pic Saint-Loup, maar met cabernet, in combinatie met carignan. Tja, dat is inderdaad niet bepaald typisch Pic Saint-Loup, met die cabernet-geur. Wel een lekkere wijn trouwens, fruitig, sappig, met wat fijne zuren van de cabernet. (Mas Thélème, Nomen Omen, Vin de France, Wijnimport Saladin, € 10,95). Verstandig dat de appellation dit verbiedt. In Chianti mag wel cabernet worden gebruikt, en dat doet afbreuk aan de identiteit van sangiovese. Cabernet overheerst nu eenmaal snel. Dus dat we het niet meeproeven met dit thema, valt uit te leggen. Binnenkort maar eens Vin de France aanvragen…

Ronald de Groot

Na mijn weekend, vorige week, met Chianti, ben ik nu terug in Italië voor een bezoek aan Montefalco. Het lijkt een beetje omslachtig, maar dat is de ‘schuld’ van de Italianen zelf. Ze hebben in de loop der jaren een programma onder de noemer ‘anteprima’ van Toscane opgetuigd, waar je zomaar anderhalve week mee zoet kan zijn. Voorheen kon je nog starten met Chianti Classico en dan meteen door naar Vino Nobile en Brunello. Tegenwoordig hebben ze –heel listig- de Vernacchia di San Gimignano tussen het rood ingeplakt, in plaats van vooraan in het programma. Dat werd natuurlijk door iedereen overgeslagen. En Montefalco, in Umbrië, heeft zijn eigen anteprima direct achter Brunello geplakt, zodat je direct ‘door’ kunt. Ik weet niet of ik jaloers moet zijn, of medelijden moet hebben met journalisten –of wat daar voor door moet gaan- die de hele anderhalve week, van de eerste zaterdag tot en met de laatste woensdag, helemaal vol maken. Ik haak dus even af. Dan maar geen Brunello dit jaar, of Vino Nobile. Gisteravond, toen ik fris en fruitig aantrad in Montefalco, kwam ik collega’s tegen die ik een week eerder in Chianti ook ontmoette. De tong op de schoenen:Ante ‘Ik heb zin om naar huis te gaan. Dit doe ik nooit meer’.

Reizen en schrijven over wijn, het is heel leuk. Maar buitenstaanders moeten zich realiseren dat je als wijnjournalist ook als een soort vee kan worden rondgetransporteerd van het ene proef-event naar het andere, zonder ook maar een moment rust of een moment om even te genieten van het land waar je te gast bent. En organisatoren van dit soort events zouden dat ook wel mogen beseffen, hoe praktisch het ook allemaal lijkt. Maar te veel klagen zal ik ook niet, dat is niet terecht. Ik schoof aan bij een diner met een aantal verschillende producenten en kwam terecht aan een lange tafel met zo’n 20 zeer luid pratende en bij tijd en wijle schreeuwende Italianen, te gast bij Giampolo Tabarrini. Wat een belevenis. Italiaanser bestaat niet. Sfeer, lekker eten, mooie wijn. Zo goed kan het journalistenleven ook zijn. Maar met mate graag.

Ronald de Groot

Gisteren kwam ik aan in Florence voor een van de leuke events van Italië: de anteprima. Daarbij krijg je een voorproefje van de nieuwe jaargangen die in Toscane op de markt komen, dus op fles en van de nieuwste jaargang, 2017, die nog op vat ligt. De kwaliteit van de wijnen van dat jaar ziet er overigens goed uit. Maar wat vooral interessant blijft, is natuurlijk het ‘grote geheel’. En de rode draad van de proeverijen hier, dat is onmiskenbaar de lokale druif, de sangiovese. Daar wordt ook steeds meer de nadruk op gelegd, terwijl hij in het verleden nogal eens werd ‘weggemoffeld’. Dus dat is even wennen. Net als pinot noir en nebbiolo is het een druif die de wijnen niet zoveel kleur geeft, en daar waren ze hier nogal bang voor. Dus gooiden ze er vaak andere druiven bij om hem meer kleur te geven. En in veel gevallen gebeurt dat nog steeds, uit angst voor met name de Amerikaanse consument. Dus als hier wordt gezegd dat het karakter van de sangiovese sterk wordt bepaald door terroir, dan vraag je je ook even af hoe je dat precies zou moeten weten, met al die toevoegingen die nog steeds gangbare praktijk zijn. Dat is bij pinot noir of nebbiolo gelukkig niet het geval. Dus ik wil het allemaal graag geloven, maar laten ze dan eerst druiven als merlot en cabernet-sauvignon in Chianti nu eens helemaal weglaten. Dan praten we weer verder.

Ronald de Groot

Vandaag zijn de overpeinzingen anders dan anders. Want afgelopen week overleed mijn vrouw en maatje, Fieke Lamoraal Wichers. De impact van zoiets kan moeilijk worden overschat. Toegegeven, ik heb even getwijfeld om er op deze plek over te schrijven. Ik vind eigenlijk dat al mijn publieke uitingen over wijn –of eventueel over geneeskunde, mijn ‘oude’ vak- moeten gaan, en niet over mijn privésituatie. Ik heb om die reden ook geen persoonlijke Facebook-pagina. Maar redacteuren Lars Daniëls en Frank Jacobs vonden dat het wél moest. Ze hadden natuurlijk gelijk. Fieke heeft op de achtergrond een grote rol gespeeld bij de ontwikkeling van Perswijn. Ze hield zich in de loop der jaren bezig met onder andere de opmaak, ze redigeerde proefnotities en ze was jarenlang verantwoordelijk voor het abonnementenbeheer.

We reisden in de zomermaanden vaak naar wijngebieden en bezochten bijzondere wijnbedrijven, zoals bijvoorbeeld Vega Sicilia en Peter Sisseck van Pingus, beide in Ribera del Duero. Maar ook in Chili en Californië gingen we naar bijzondere plekken, zoals Montes in Colchagua Valley en Rudd Estate in Napa Valley. Mooie herinneringen. We waren allebei nieuwsgierig, vonden het leuk andere mensen te ontmoeten en hielden van reizen. Een doorslaggevende factor bij het maken van een wijnblad. Als je een partner hebt die niet achter je werk staat, dan is het moeilijk een echt hoog niveau te bereiken. Natuurlijk vond ze wel eens dat privé en werk erg door elkaar liepen. Dat was ook zo. Maar ze heeft het ook verdragen dat het zo ging. Daardoor kreeg ik de ruimte om aan het blad te werken en te maken tot wat het nu is. Zij bleef altijd mijn maatje en klankbord, maar moest het werk voor het blad in de loop van afgelopen jaar opgeven, omdat het niet meer ging.

Ze hield van het leven, en het was hard voor haar alles op te moeten geven. Het is niet gemakkelijk om door te gaan, maar ze zou niet anders willen dan dat ik het werk in haar geest zou voortzetten. Dat zal ik ook doen, maar ik zal haar daarbij verschrikkelijk missen.

Ronald de Groot

Op gezette tijden is het heerlijk jezelf als liefhebber te verwennen met een paar bijzondere oude flessen. Als je dat samen met een paar andere liefhebbers doet, bij een mooi diner, dan heb je meteen ook een prachtige avond. Zolang iedereen bereid iets heel bijzonders uit zijn kelder te halen, dan werkt dat perfect. Want uiteindelijk vindt iedereen het ook het leukste een mooie fles te delen. In je eentje een mooie oude fles leegdrinken, nee, daarvoor heb je ze niet weggelegd. En het bijzondere is dat iedereen dat ook zo voelt. Zo zaten we dus onlangs aan tafel met een aantal heel mooie oude Bordeaux, met als oudste een paar wijnen uit 1949, La Pointe (Pomerol) en Château Margaux (Margaux). Het mooie van dit soort bijeenkomsten is dat het niet alleen leuk is, maar ook heel leerzaam. Een van de aanwezigen vatte de avond mooi samen: ‘Ik vind dat de oudere flessen Bordeaux van rond de dertig jaar oud eigenlijk de beste indruk maken. Dat gold voor wijnen als Léoville-Las-Cases 1988 (prachtig rijp en subtiel), Lynch-Bages 1986 (prachtig rijp en uitgebalanceerd) en twee jaargangen Palmer (1989, zeer krachtig en intens, tikje jong nog; 1983, magistraal in zijn balans tussen kracht en verfijning).
Oudere wijnen in de serie toonden zich inderdaad minder. Pichon-Longueville 1970 was nog wel fris, maar stamt gewoonweg uit een mindere periode. De Beychevelle 1961 was helemaal passé. Een Pichon-Longueville 1953 was zeker goed –en uiteindelijk is het mijn geboortejaar, dus hij stemde extra nostalgisch- maar ook hier had de tand des tijds onmiskenbaar zijn werk gedaan. Van de wijnen uit 1949, een groot jaar, was de La Pointe, en zeker één van de flessen, nog verrassend goed. Ook van de Margaux 1949 gingen twee flessen open, maar in dit geval stelden beide flessen teleur. Dus meer een wijnprobleem dan een flesprobleem. Te oud en niet heel mooi gerijpt. Het lastige is ook dat bij oudere jaren de flesvariatie toeneemt, omdat de kurk niet altijd gelijkmatig van kwaliteit is.

Conclusie: oudere Bordeaux drinken is en blijft een belevenis, maar te lang wachten is zonde. Het risico op mindere flessen wordt na zo’n jaar of veertig toch vrij groot. Helaas.

Ronald de Groot