Achtergrond & Interviews

The Wine Show 2
Achtergrond & Interviews

De wilde groei van de wijndocu’s

Er lijkt geen einde te komen aan nieuw filmisch wijnmateriaal. De derde SOMM is in de maak, de hilarische Britse The Wine Show heeft zijn tweede serie achter de rug. En in Amerika ging André: The Voice of Wine – gebaseerd op de iconische wijnmaker Tchelistcheff – in première. En dit is nog maar het topje van de wijnberg.

Wijn is het perfecte onderwerp voor film. Fotogenieke wijngaarden op schilderachtige plekken op aarde, de indrukwekkende historie en het mysterie van wijn maken schreeuwen erom te worden vastgelegd. Wijn spreekt nu eenmaal tot de verbeelding. Bij de alledaagse wijndrinker, en zeker ook bij de gepassioneerde oenofiel. 

Drones & soundtracks

Voorheen kon een groot filmproject alleen worden geproduceerd in samenwerking met een televisienetwerk of een bioscoopdistributiebedrijf. Maar tegenwoordig worden de prachtigste producties over wijn en het maken ervan eenvoudig in eigen beheer uitgegeven én gedistribueerd. En dankzij streamingdiensten als Youtube, Netflix, Amazon, Vimeo en iTunes zijn ze eenvoudig te vinden en te bekijken.

De klassiekers Sideways en Bottle Shock kunnen – zij het met enige melancholie – in de kast. Het kwaliteitsniveau van al dit nieuws is namelijk indrukwekkend. Uitbundig beeldmateriaal (mede dankzij de veelvuldig gebruikte drone-shots) en filmische soundtracks maken wijn toegankelijker dan ooit. En dat terwijl er (meestal) ook voldoende inhoud is om de professional geboeid te houden.

Jancis is overal

En er is veel. De nieuwste SOMM-documentaire van regisseur Jason Wise staat dit jaar alweer gepland. Ook al was Wise in Decanter opeens wat vaag over de verschijningsdatum: “if a movie doesn’t get you in trouble, no one will watch it.” Wel is zeker dat we de vertrouwde sommeliers niet meer tegenkomen. Voor deze derde editie neemt een all-star cast – met onder andere Steven Spurrier (die van Le Jugement de Paris 1976), master sommelier Fred Dame en wijncriticus Jancis Robinson MW – de maatschappelijke rol van wijn in de afgelopen 40 jaar onder de loep.

Die Jancis heeft het sowieso behoorlijk druk. Begin dit jaar was ze ook al te zien in het tweede seizoen van The Wine Show (uitgezonden op de Britse zender Channel 5). In deze succesvolle wijnserie bezoeken acteurs Matthew Goode, James Purefoy en Matthew Rhys wijnlocaties over de hele wereld, om op humoristische wijze de mensen en verhalen achter ‘s werelds meest fascinerende wijnen te verslaan. De serie is zo populair, dat de eerste reeks nu ook in Amerika wordt uitgezonden.

La Bourgogne gourmande

Bourgogne-liefhebbers kunnen tegelijkertijd hun vingers aflikken bij een stevig, Bourgondisch toetje na het wellicht wat luchtige A Year in Burgundy uit 2014. De recent uitgebrachte wijndocumentaire Three Days of Glory verslaat het grootste wijnfeest ter wereld tijdens het moeizame oogstjaar 2016. En de docu Bourgogne: People with a Passion for Wine portretteert de uitdagingen en geneugten van wijn, wijnmaken en gastronomie in de Côte d’Or. A Year In.. ontpopte zich trouwens ook nog als een drieluik: met A Year in Champagne in 2015 en een jaar later A Year in Port als hekkensluiter.

Nog meer Bourgogne en ander vloeibaar Frans is te zien in de – in maart wereldwijd uitgebrachte – documentaireserie Wine Masters. Het eerste seizoen van een geplande reeks van zeven. Elk seizoen omvat vijf afleveringen, gericht op een specifiek wijnland of -thema. In deze reeks zijn Tim Atkin MW en Jeannie Cho Lee MW als huisexperts te zien. De regio’s Elzas, Rhône, Bordeaux en Bourgogne worden aangedaan, met persoonlijke bezoeken aan Hugel, Guigal, Boüard de Laforest en Drouhin. De tweede serie is al in de maak.

‘You need to experience wine’

Al deze producties zijn online beschikbaar. Voor een paar euro, pond of dollar kunnen ze worden gehuurd, gekocht of op dvd aangeschaft. Of zo’n model op de lange termijn financieel haalbaar blijft valt te bezien. Maar voorlopig kunnen wij genieten van de betoverende beelden. En luisteren naar experts en hardwerkende wijnboeren die het hebben over ‘the spontaneous fermentation of life’ en ‘it’s never just about what is inside the bottle’. En dat willen we. Want zoals een wijnmaker in een van de documentaires terecht opmerkt: “You need to experience wine to understand why it is good!”

Romy Kooij

De Truc met de kleine flesjes
Achtergrond & Interviews

De truc met de kleine wijnflesjes

De truc met de kleine wijnflesjes zal uw wijnliefhebbersleven misschien veranderen. Het principe is eenvoudig: giet wijn uit een wijnfles van 75 cl, bijvoorbeeld restjes na een maaltijd of proeverij, over in een glazen flesje van 37,5 cl, 25 cl of kleiner, afhankelijk van de hoeveelheid. Vul het flesje helemaal tot aan de rand, sluit het en bewaar het in de koelkast. Rode of witte wijn, het maakt niet uit. De wijn zal, afhankelijk van de soort, gemakkelijk een week en soms zelfs een paar maanden, goed blijven. Neem bij voorkeur een flesje dat sluit met schroefdop. Ik gebruik ook 25 cl flesjes van Schweppes omdat Vinolok-afsluitingen (glazen wijnstoppen) er toevallig perfect op passen. Spreekt voor zich dat je de flessen eerst grondig reinigt met warm water. Er zullen na verloop van tijd verschillende flesjes in de koelkast steken dus schrijf er best de naam van de wijn op, bijvoorbeeld met kalkstift.

St. Michael-Eppan-Hortus_Conclusus
Achtergrond & Interviews

St. Michael-Eppan, origineel en authentiek wit uit Alto Adige

Ga uit van een wereldwijde voorkeur voor lichtere, frisse wijnen met daarbij een toenemende vraag naar wit én de vraag naar originaliteit en authenticiteit. Voilà, de ingrediënten voor het grote succes van de wijnen van St. Michael-Eppan uit Alto Adige, ook wel Zuid-Tirol genoemd.

Wijnmaker Hans terzer
Hans Terzer. Een van de beste wijnmakers van Italië.

Pionier in de witte wijncultuur

Cantina St. Michael-Eppan, een ‘società cooperative’ sinds 1907, telt 360 leden die op 380 hectares die druiven telen waarin Kellermeister Hans Terzer gelooft. Hans is dé pionier van de witte wijncultuur in Zuid-Tirol. Hij gelooft dat je moet doen waar je het beste in bent. Dat betekent hier dus geen grote hoeveelheden matige rode wijn van de vernatsch druif maken, als je met wit, goud in handen hebt. Dankzij zijn strategisch inzicht en kennis van het gebied staat er nu 70% witte druivensoorten aangeplant op de hellingen in het gebied rond het dorp Eppan. Dit zijn voornamelijk sauvignon blanc, pinot blanc en gris, gewürztraminer en chardonnay. Deze hebben St. Michael-Eppan een uitstekende reputatie bezorgd. Het rood, van de lokale druif schiava, pinot noir, lagrein, merlot en cabernet sauvignon, staat op lagergelegen velden aan de Südtiroler Weinstraße. Een prachtig gebied met tien wijndorpen, burchten en kastelen. Ook de Cantina St. Michael-Eppan mag er wezen, een imposant gebouw in Zuid-Tiroler stijl met voorname hoektorens.

St. Michael-Eppan
De wijngaarden van St. Michael-Eppan

Berglucht in een fles

Zuiver, knetterend fris, mineraal en strakdroog zijn de termen die opkomen als je de wijnen van St. Michael-Eppan proeft. Het beste van de Alto Adige in een fles. Het is dan ook geen wonder dat slechts 30% van de opbrengst geëxporteerd wordt. De rest consumeert men ter plaatse, mede geholpen door de toeristen. Onlangs was ik in de gelukkige gelegenheid een deel van het assortiment te proeven, onder begeleiding van Hans Terzer.  Hij vertelt over zijn aanpak: “We hebben het beste terroir, voeg daarbij een minimale opbrengst, volledig rijpe druiven, strak en gecoördineerd werken in de wijngaard, en als laatste de optimale condities in de kelder toe. Dit zijn de voorwaarden voor een topwijn”.

Winery-St.Michael-Eppan
Het innovatieve wijnhuis St. Michael-Eppan

Vlaggeschip “Sanct Valentin”.

Terzer’s grootste succes is de kwaliteitslijn “Sanct Valentin”.  De eigenaars van het gelijknamige landgoed waren een van de eersten die zijn visie – kwaliteit in plaats van kwantiteit – begrepen en ermee aan de slag gingen. Met groot succes. Sinds 1986 zijn de wijnen van de chardonnay, ruländer en gewurztraminer druif constant uitverkocht. Daarna volgde ook de Sanct Valentin versie van de sauvignon blanc. Deze kreeg Tre Bicchieri, in de prestigieuze Vini d’Italia wijngids van Gambero Rosso.

Vandaag de dag is de Sanct Valentin serie uitgebreid tot tien verschillende wijnen, waaronder vier rode, gemaakt van pinot gris, pinot blanc. pinot noir, lagrein, merlot en cabernet sauvignon. Onder het label worden nu jaarlijks 400.000 flessen geproduceerd en de wijnen zijn te vinden op de kaarten van vele toprestaurants over de hele wereld.

Maar Hans, ook wel de “Pope of white wine” genoemd, is nog niet klaar. Hij is nog steeds gedreven bezig nieuwe ideeën over productie te introduceren en te streven naar nog betere kwaliteit.  Zijn laatste droomproject is Appius: een serie wijnen afkomstig uit streng geselecteerde historische wijngaarden binnen de grenzen van Eppan. Ze zijn gemaakt van een blend van voornamelijk chardonnay met pinot blanc, pinot gris en sauvignon blanc.

Elke jaargang is weer anders van samenstelling, net als het design van de fles. Er worden maximaal 4.000 flessen van geproduceerd.

De Sanct Valentin wijngaarden van St. Michael-Eppan

Sauvignon Sanct Valentin

Linea Class is de instaplijn. En over de hele linie zijn de geproefde wijnen, jaargang 2016, van de weissburgunder, pinot grigio, moscato en gewürztraminer een aangename beleving. Mooi mineraal, strak droog en intens zuiver. Vooral de moscato is een bijzondere belevenis. Floraal, bijzonder aromatisch, aangenaam qua zuur en sappig. De gewürztraminer verlaat het gebied niet eens, de Italianen zijn er zelf (te) dol op. Ontzettend jammer, want dit is een schoolvoorbeeld van hoe de wijn van deze druif hoort te smaken.

Ik snap waarom de Sauvignon Sanct Valentin de Tre Bicchieri kreeg van Gambero Rosso. Dit is een wijn met een grote WOW-factor.  Hij heeft alles in huis qua kruidigheid, een mooie bite, maar ook tropisch fruit, en alle gelegenheid zich nog verder te ontwikkelen de komende 10 jaar. Het verschil tussen de weissburgunder en de pinot grigio is groot. De eerste heeft een overheersende houtexpressie, de pinot grigio is loepzuiver, elegant en  gastronomisch zeer goed inzetbaar. Wat een intensiteit, mineraliteit en een indrukwekkende lengte. Ook rood is zeer de moeite waard. De St Valentin pinot nero van 25 jaar oude stokken is een wonder van fruit, lengte en ingehouden zuur.

Dan de Appius Bianco 2012. Na de overdonderende frisheid van de monocepages is de Appius van een heel ander kaliber. Het is even wennen, de 65% chardonnay heeft duidelijk een jaartje nieuw hout gehad. Maar dan komt de kracht, de complexiteit van de blend met 15% sauvignon blanc, pinot gris en blanc boven. Een bijzonder elegant en gastronomisch glas.

Vanaf nu blijf ik Hans Terzer’s vineuze avonturen op de voet volgen. Volgens Gambera Rosso is hij een van de tien beste wijnmakers van de wereld. Daar ben ik het volledig mee eens.

Petri Houweling

Importeur: Well of Wine

Rosé wijn in het schap
Achtergrond & Interviews

De wederopmars van Provence Rosé

Rosé uit de Provence is weer hip and happening. De exportprijzen stijgen fors en Provençaalse wijndomeinen zijn in trek. Voornamelijk dankzij het succes in de Verenigde Staten, waar de omzet vorig jaar met zo’n 40% steeg. Provence-rosé is bezig met een indrukwekkende opmars. Dat blijkt uit cijfers die donderdag 8 maart j.l. werden gepubliceerd door het Conseil Interprofessionnel des Vins de Provence (CIVP). Daaruit blijkt dat het handelsmerk van de Provence de status van inferieur terraswijntje achter zich heeft gelaten en serieus handelswaar is geworden.

Rosé wijn met glasVerdubbeling gemiddelde exportprijs

“Tot 2010-2011 exporteerden we heel weinig rosé, Frankrijk was de belangrijkste producent én consument. Nu zien we dat het exportaandeel aanzienlijk stijgt”, aldus Brice Eymard, CEO van het CIVP. In 2015 groeide de export van rosé met 34% ten opzichte van 2014, in 2016 en 2017 was dat respectievelijk 31% en 36%. Deze stijging is vooral het gevolg van de mateloze populariteit aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Volgens de CIVP-cijfers steeg in 2017 de verkoop van flessen rosé in de Verenigde Staten zelfs met 40%. De VS is dan ook zonder twijfel de belangrijkste exportmarkt geworden. Maar de rest van de wereld blijft niet achter. Afgelopen jaar namen negen landen meer dan 10.000 hectoliter af (waaronder Australië en Canada), in vergelijking met slechts twee (België en Zwitserland) in 2008. Met als gevolg dat de gemiddelde exportprijs in minder dan 10 jaar bijna is verdubbeld. In 2015 steeg de gemiddelde prijs met 48% en 2016 eindigde 35% in de plus. Vorig jaar kwam daar nog eens een indrukwekkende 38% bovenop.

 

Amerikaans grootgrondbezit

Het kon dan ook niet uitblijven: ook potentiële investeerders hebben de wijnregio in het vizier. En zelfs celebrities zijn geïnteresseerd. Na Angelina Jolie en Brad Pitt – die Chateau Miraval in 2008 al overnamen – volgde vorig jaar miljardair en Hollywoodregisseur George Lucas. Met de aanschaf van Château Margüi in Châteauvert (Var) werd de geestelijk vader van de Star Wars-saga niet alleen de buurman van Pitt-Jolie, maar ook eigenaar van vijftien hectare wijngaard. De grote schare liefhebbers staat ongetwijfeld al klaar voor de toekomstige Darth Vader-rosé. Er zou 9.5 miljoen euro betaald zijn voor het optrekje van in totaal 115 hectare. Waarschijnlijk een lucratieve investering voor de man die met zijn geschat vermogen van zo’n 5.2 miljard dollar op de jaarlijkse Forbes-lijst voorkomt.

 

Chateau Margui
Château Margüi (Foto: Wijnhandel Mansour)

Roze rage: oorzaak & gevolg

Vanwaar al dit Provençaalse succes? Vooral de kwaliteitsverbeteringen dankzij investeringen in verbeterde koelapparatuur en de snelle toename van bio in de Provence-wijngaarden liggen hieraan ten grondslag. En niet te vergeten de groei van het toerisme, met jaarlijks nu zo’n 6 miljoen bezoekers. De uitdaging is om aan deze enorme, groeiende vraag te blijven voldoen. Extra aanplant (er zijn dit jaar al aanvragen voor zo’n 300 hectare ingediend) en betere toegang tot irrigatie (verhoging opbrengst per wijnstok) worden gezien als de oplossing. Met alle risico’s van dien. En dan maar hopen dat deze rosé-rage niet al te snel overwaait. Om nog maar te zwijgen van de potentiële ondergang van de kleine familiebedrijven ten gevolge van de honger van de oprukkende investeerder.

Romy Kooij

Chinese wijn
Achtergrond & Interviews

De Chinese wijnliefhebber

Dankzij China blijft de wereldwijde wijnconsumptie de komende jaren stijgen. Naar verwachting zal het land in 2021 de op een na grootste wijnconsument ter wereld zijn, direct achter grootverbruiker de Verenigde Staten.

Dit blijkt uit een uitgebreid onderzoek uitgevoerd door Vinexpo en het onderzoeksbureau International Wine & Spirits Research (IWSR). De groei van de Chinese wijnmarkt wordt geschat op meer dan 30% in vijf jaar. Van 15 miljard dollar in 2016 naar een indrukwekkende omvang van 23 miljard in 2021.

Chinese wijnen

Volwassen vs. groeimarkt

Naar verwachting zal China samen met de VS (een kleine 34 miljard dollar in 2016) zorgen voor een herstel van de wereldwijde wijnmarkt. “ ‘Volwassen’ markten zoals Frankrijk laten internationaal namelijk juist een daling zien. Er is bij de ervaren consument een geavanceerder consumptiegedrag waarneembaar: minder, maar beter”, zegt Guillaume Deglise, CEO van Vinexpo. “De groei van China wordt voornamelijk bepaald door een toename in volume.” Het gaat vooral om wijnen in het lagere prijssegment, met prijzen variërend tussen de vier en de acht euro. Daarboven is de procentuele stijging opvallend lager. In 2017 steeg de premium-wijnomzet (€8 – €16) met 11,4%, terwijl het segment super premium (€20,00 +) niet verder kwam dan een luttele 1,8%.

Jong & vrouw

De stijging is dan ook met name het gevolg van het toenemende enthousiasme van de jeugdige Chinees. Want wijn is hot in China. Het wordt beschouwd als een modern en elegant alternatief voor bier. En zeker verfijnder dan de immens populaire, Chinese borrel Baiji (een tequila-achtige met alcoholpercentages oplopend tot 60%). Vandaar dat ook steeds meer vrouwen kiezen voor wijn. “Naarmate China rijker wordt, verliest juist rijkdom zijn glans als statussymbool. Kennis en algemene ontwikkeling zijn het nieuwe grote goed. Wijn zal hoogstwaarschijnlijk van deze tendens gaan profiteren”, aldus Deglise.
De nieuwe Chinese consument is dus jong en heeft – vooralsnog – minder te besteden. Bovendien zijn ze niet gewend veel te betalen voor alcohol. Zo’n flesje Baiji kost omgerekend vaak minder dan een euro. En het merendeel van Chinese wijnen is niet veel duurder. Niet verbazend dat de groei vooral zichtbaar is in het lagere prijssegment.

Groei van de Chinese wijnmarkt in Australische dollar. (Bron: Wine Australia)

Chinese wijnproductie vs. wijnconsumptie

Toch profiteert niet iedereen mee van de toegenomen wijnbehoefte van de Chinees. Binnenlandse wijnboeren zien hun verkoopcijfers juist dalen. Uit de meest recente cijfers van 2017 over de Chinese wijnproductie bleek een afname van meer dan 5% ten opzichte van het jaar ervoor. En dat was al voor het vijfde jaar op rij (ingezet na de nationale campagne tegen corruptie). Een consumentenonderzoek toont dan ook aan dat voor de Chinese consument de oorsprong de meest beslissende factor is bij aankoop van een fles. Met Frankrijk als populairste land van herkomst op kop.

1,4 liter per hoofd per jaar

Ondanks de onstuimige groei in ‘s werelds dichtstbevolkte land, is de jaarlijkse wijnconsumptie per inwoner nog altijd ongelofelijk laag. Ongeveer 1,4 liter per jaar, dat is minder dan twee flessen per hoofd van de bevolking. Dat belooft nog wat voor de toekomst. Deglise: “Als China net zo gaat drinken als Australië (28,9 liter per jaar per persoon), krijgen we nog een tekort aan wijnproducenten.”

Romy Kooij

Wijn op de juiste temperatuur
Achtergrond & Interviews

Serveren we de wijn wel op de juiste temperatuur?

Hoe langer dit onderwerp me bezig houdt, hoe meer ik overtuigd ben: de traditionele (lees: telkens opnieuw overgeschreven) wijnadviezen uit wijnaankoopgidsen, leerboeken en wijnencyclopedieën zijn ofwel flagrant onjuist, ofwel bijzonder ongenuanceerd. Niemand stelt de adviezen ter discussie omdat men geen flauw idee heeft van de reële temperatuur van de wijn in het glas. Vaak stellen professionelen iets dergelijks voor:

6/8°C: champagne zonder jaartal, jonge witte wijn
8/10°C: champagne met jaartal, witte en rosé prestigechampagne, rijpe witte wijn
10/12°C: oude champagne, complexe oudere witte wijn
12/14°C: zoete wijnen, oxidatieve wijn zoals vin jaune, amontillado-sherry, oloroso-sherry
14/16°C: lichte rode wijnen zoals jonge Gamay, Pinot Noir en Dolcetto, versterkte wijnen zoals porto en Rivesaltes
16/18°C: alle andere rode wijnen

De voorbije jaren vroeg ik medeproevers regelmatig naar de temperatuur van de wijn. Ze zaten er meestal 3 tot 5 graden naast en telkens was het een onderschatting. Ik vermoed dat men zich bij het raden baseert op de aangehaalde adviezen: een koele witte wijn zal wel 10 à 11°C hebben, een rode wijn die goed op temperatuur is 16 à 18°C maar zeker geen 21°C. De schatting is daarom altijd verkeerd. Wit en mousserend gaan bij mij nooit onder de 12°C in het glas, rood nooit onder de 15°C tenzij de alcohol ongebalanceerd hoog is. Mooi wit drinken aan 15-16°C is prima – ja, ook Muscadet en Riesling – , rood aan 20°C: hoe heerlijk! Let wel: eenmaal in het (warmere) glas stijgt de temperatuur. Hoe snel hangt af van het volume wijn en de omgevingstemperatuur. Bij volle glazen gaat het trager. Kleine hoeveelheden, proevertjes, evolueren veel sneller naar de temperatuur van de kamer, zeker bij uitbundig walsen. Net hierdoor krijgen ze vaak de juiste temperatuur, warmer namelijk dan gepland.

Dit alles klinkt veel wijnliefhebbers ongeloofwaardig in de oren. Zoals gezegd komt dit doordat weinigen de temperatuur van de wijn effectief meten. Ik heb het maandenlang systematisch gedaan. De aroma’s van witte kwaliteitswijn en champagne openen zich pas ten volle aan 13 à 14 graden. Blijf je eronder dan mis je een belangrijk deel van het feest. Onder de 10 graden verliezen wijnen hun aroma, aan 6 à 8 graden is de ramp compleet. Alleen bij aromatische zoetige wijnen met weinig zuur zijn deze lage temperaturen zinvol. De bescheiden zuren worden benadrukt en het zoet trekt zich een beetje terug. Rode wijnen met gemiddeld alcoholgehalte, veel tannine en hoge zuren winnen niet alleen aan geur en smaak op 20 à 21 graden, ook de tannine en de zuren worden aangenamer.

Een aantal algemene wetmatigheden over wijn en temperatuur: bij hogere temperaturen worden meer moleculen vluchtig (meer aroma) en zuur lijkt minder zuur, bij lagere temperaturen worden onze smaakreceptoren minder gevoelig voor zoet (meer zuurimpressie) en tannine lijkt minder bitter. Bovendien legt koelte alcohol aan banden. Ook de omgevingstemperatuur tijdens het drinken is belangrijk. In een zomerse hitte van 26°C smaakt een witte wijn aan 18°C best koel

De ideale schenktemperatuur is dus afhankelijk van het type wijn en de omstandigheden. Wijnen met te hoge alcohol, harde tannine, te weinig of teveel zuren kunnen door een aangepaste schenktemperatuur (een deel van) hun evenwicht hervinden. Zwoele zuidelijke rode wijnen zijn mooi aan relatief lage temperatuur (14-15°C). Sommige strakke maar geconcentreerde non-dosé champagnes geven een aangenamer mondgevoel aan 13-14°C. Hun volle aromatische kracht bereiken ze vaak een paar graden hoger, liefst in een groot glas en geen flûte. Door een warmere temperatuur verliest de mousserende wijn iets sneller zijn CO₂. Minder belletjes is echter geen probleem: slappe wijnen verliezen hun camouflage, topwijnen showen hun magnifieke aromabereik duidelijker.

Mooi gebalanceerde wijnen laten zich gemakkelijker op verschillende temperaturen drinken. Op reis in Duitsland dronk ik Moezel-Riesling (feinherb, dus lichtjes zoet) op 8/10°C als aperitief, op 12/14°C bij worst met appelmoes en op 18°C als zoete wijn na de maaltijd. Met mousserende wijn kan men hetzelfde doen: je bestelt een fles en je laat hem aan tafel opwarmen. Bij het aperitief is hij lekker fris. Vervolgens bereikt de fles bij elke menugang een hogere temperatuur: de geur en smaak van de wijn veranderen aanzienlijk. Een boeiend experiment! Hetzelfde principe volgend kunnen sommeliers de temperatuur van de wijn aanpassen aan de schotel, bijvoorbeeld koelere rode wijnen bij koude tomaatgerechten en iets warmere rode wijnen bij zongedroogde of bereide tomaat. Pinot Noir bij vis schenkt men iets frisser (16°C), Chardonnay bij kalf iets warmer (14°C).

In veel restaurants wordt mousserende wijn geschonken onder de 10°C. Ik vind dat hatelijk. Wijnen te koel schenken is minder erg dan te warm maar men moet niet overdrijven. Ik laat het glas champagne gewoon staan tot het warmer wordt. Vervelend soms voor het personeel want het voorgerecht moet wachten. Omdat ik de temperatuur graag zelf regel, vraag ik vervolgens om de fles witte wijn op tafel te laten, met ijsemmer – wat een vervelende gewoonte trouwens om die fles telkens weg te nemen! – Als de zaaltemperatuur boven de 22°C stijgt, wil ik ook voor de fles rode wijn een koelemmertje met water en wat ijs.

Tenslotte: wijnen op proeverijen hebben dikwijls een verkeerde temperatuur: de witte en mousserende wijnen te koel (teveel ijs in het water!), de rode wijnen te warm door de hitte van het proeflokaal. Dit euvel is perfect oplosbaar, kom op!

 

Stefaan Soenen

Een meer uitgebreide bespreking van het besproken onderwerp vindt men hier. 

Achtergrond & Interviews

Saint-Amour, Be My Valentine

For this was on seynt Volantynys day

Whan euery bryd comyth there to chese his make

(1382 Parliament of Fowls, Geoffrey Chaucer)

Valentijnsdag, van oudsher het feest van de romantische liefde. Toch is het commerciële succes van deze dag tanende. Jammer voor de Beaujolais-cru Saint-Amour, die jaarlijks bijna een kwart van haar productie als Valentijnswijn slijt.

‘Want dit was op Sint-Valentijnsdag. Als elke vogel daar zijn maatje komt kiezen’. Deze dichtregels staan bekend als de vroegste historische vermelding van Valentijnsdag. Na dit gedicht van Chaucer (een van de grote schrijvers uit de Middelengelse literatuur) verschenen steeds vaker verwijzingen naar Valentijn en Valentijnsdag in de romantische literatuur. Zo zong in 1600 Shakespeares Ophelia in Hamlet:

To-morrow is Saint Valentine’s day,
All in the morning betime,
And I a maid at your window,
To be your Valentine.

Le Cru des Amoureux

Tijdens Chaucers Middeleeuwen kenden de wijnen van de Beaujolaisregio al een behoorlijke populariteit. De verspreiding van Valentijnsdag gaf door de eeuwen heen een extra impuls aan de wijngemeente Saint-Amour-Bellevue. En dat terwijl de oorsprong van de dorpsnaam allesbehalve romantisch was. Het verwijst waarschijnlijk naar de tot het christendom bekeerde Romeinde legionair Sanctus Amor. Hij ontsnapte in 286 ternauwernood aan een Romeins bloedbad gericht tegen afvalligen, waarna hij zendeling in Gallië werd. En juist zijn naam staat nu aan de basis van Le Crus des Amoureux.

Kwaliteit versus commercie

In 1946 verwierven de wijngaarden rond Saint-Amour-Bellevue hun status van zelfstandige appellation. Toen de commerciële, Amerikaanse versie van Valentijnsdag ook in Europa zijn intrede deed, zat de cru niet alleen meer op een mooie bodem van leisteen en graniet. Maar ook op een prettig gevulde pot met goud. De plaatselijke mairie deed al goede zaken met de vele bruidsparen, net als de restaurants met namen als Au 14 février en Auberge du Paradis. Maar vanaf de jaren 90 kon ook bijna een kwart van de jaarlijkse oogst als het perfecte Valentijnsgeschenk worden weggezet. Dat maakt de prijs soms aan de hoge kant, zeker gezien het schommelende kwaliteitsniveau binnen de cru. Maar toch, grenzend aan het zuidelijke deel van Bourgogne heeft de gemeente een vergelijkbare bodemgesteldheid als de Mâconnais. Een goede Saint-Amour kan dus wel degelijk – zij het wat makkelijker en lichter – eenzelfde verfijning en elegantie ontwikkelen als de Pinot Noir van de bovenburen.

Be My Valentine

Saint-Amour is de meest noordelijke van de tien cru’s en is met 320 hectare een van de kleinere appellations van de regio. Toch zorgen de twaalf verschillende climats (met toepasselijke namen als En Paradis, La Folie, Le Clos du Chapitre en Vers L’Eglise) voor een interessante diversiteit.

Over het algemeen is een Saint-Amour een herkenbare, fruitige Gamay. Charmant, zacht en harmonieus. De wijnen hebben niet het serieuze van een Moulin-à-Vent, noch het volle van een Morgon. Lichte jaren zijn al na twaalf tot vijftien maanden op hun best. Een wat rijker oogstjaar kan met twee tot vier jaar rijping voor een verrassende kirschachtige kruidigheid zorgen. Maar bovenal is een fles Saint-Amour een frivole wijn. En dat past dan weer prima bij haar romantische etiket.

Romy Kooij

 

Achtergrond & Interviews

To Cru or not to Cru

Priorat gaat ervoor en Sancerre houdt het juist tegen: de cru-status van hun wijngaarden. International Wine Columnist of the Year 2016 Andrew Jefford beschouwt de voor- en nadelen van de cru.

In de column Jefford on Monday op decanter.com geeft Jefford wekelijks zijn visie op het wel en wee van de internationale wijnwereld. In de column To Cru or not to Cru gaat hij in op het verschil in opvatting tussen de jonge Priorat DOCa en Sancerre AOP, wat betreft hun streven naar de felbegeerde cru-status. De Catalanen zijn bereid grootschalig te investeren en de boel zo snel mogelijk om te gooien. Terwijl de Franse zaak toch ietsje complexer ligt, zo getuige ook de recent gepubliceerde Master of Wine-dissertatie van Catherine Petrie MW (Sancerre’s single vineyard wines versus formal cru classification systems: An investigation of Les Monts Damnés, Les Culs de Beaujeu, and Chêne Marchand).

Later, als ik groot en sterk ben

Waarom wil de een wel en de ander juist niet? Volgens Jefford beschouwen de meeste regio’s zichzelf als volwassen wanneer ze kunnen pronken met hun eigen cru. Je bent pas een echte wijnregio (mét – niet onbelangrijk – bijbehorende prijzen) als bepaalde zones, dorpen of wijngaarden zelfstandig kunnen schitteren. Maar de cru-loze Sancerre heeft allesbehalve haast. Ondertussen stuitert Priorat met jeugdige bravoure door. Op weg naar de heilige graal.

Bourgondische piramide

En die graal is de – sinds 1936 vormgegeven – piramide van Bourgogne: de meest nauwkeurige herkomstindeling van alle Franse wijngebieden. Het kwaliteitsklassement dat op vier verschillende niveaus wijngaarden classificeert. Beginnend bij de appellations régionales (er is trouwens weer een nieuwe: de Bourgogne Côte d’Or), de appellations communales, de premiers crus en ten slotte de 33 grands crus. Het ideale model, ook al is het veel te uitgebreid voor de meeste andere wijnregio’s.

Cartoixa_d'Escaladei-priorat
Wijngaarden van het voormalig klooster Cartoixa d’Escaladei in Priorat. (Foto: Till F. Teenck)

De haast van DOCa Priorat

Desondanks is dit exact de route die Priorat wil volgen. Jefford sprak met de regionale voorzitter Priorat DOCa, Salus Álvarez: “We zijn een kleine regio, met veel kleine wijnmakers. De focus op terroir is voor ons juist de perfecte manier om de noodzakelijke prestige en bekendheid te genereren.” Voor de regio is het nu nog relatief makkelijk om veranderingen door te voeren. Er zijn (nog) geen grote producenten met te grote belangen bij betrokken.
Door snel te handelen kan politiek gesteggel zoals bijvoorbeeld in de Champagne-regio worden voorkomen. Toch vinden sommigen het nog te vroeg. Er is – volgens deze critici uit Priorat zelf – nog minimaal 20 jaar van grondig onderzoek nodig om te ontdekken waar de beste wijngaarden zich bevinden. Bovendien zou een grand cru voor garnatxa nooit hetzelfde kunnen zijn als een grand cru voor carinyena. Maar zelfs deze critici zijn het erover eens dat een cru uiteindelijk zal helpen om de wijnen van Priorat de status te geven die ze verdienen. En daarmee de overlevingskansen van de regio en zijn wijnproducenten te doen vergroten.

De huiver van Sancerre AOP

Terwijl Sancerre helemaal niet op die cru zit te wachten. Prestige hebben ze al lang op basis van hun wereldwijd beroemde lieux-dits. Sterker nog, misschien zou een wettelijk vastgelegd cru-systeem eerder tot meer verwarring leiden, dan tot meer waardering. Het onderzoek van Catherine Petrie MV over specifieke wijngaardwijn (lieux-dits) versus formele cru-classificatiesystemen laat bovendien een andere interessante ontwikkeling zien. Petrie toont namelijk aan dat wijnen geproduceerd onder verschillende Franse (grand) cru-voorschriften – en dus gebonden aan maximale rendementen – minder in waarde zijn gestegen dan de wijn van de door haar onderzochte lieux-dits in Sancerre. Niet bepaald een aanmoediging op te gaan classificeren dus. Bovendien zou zo’n grootschalige verandering de bestaande samenwerkingen onder druk zetten en kunnen leiden tot onderlinge onenigheid. Jefford: ‘Achteraf bezien waren de jaren 50 waarschijnlijk de perfecte periode geweest om de beste wijngaarden van Sancerre te classificeren. Omdat toen de inzet veel lager was.’

Tijd voor de Hollandse piramide?

De cru-status is dus mogelijk voor Priorat te vroeg en voor Sancerre te laat. Maar wat is dan wél het juiste moment om zo’n gedetailleerd kwaliteitsklassement in te voeren? Misschien moeten we in Nederland ook maar even doorpakken, nu de eerste BOB een feit is. Nogal prematuur? Met het oog op de opwarmende aarde en de daarmee verschuivende wijnbouwgrens in noordelijke richting hebben wij nieuwkomers misschien wel ongekende wijnpotentie in handen. Wie weet zeggen we anders over 70 jaar ook wel: “Hadden we het toen maar gedaan!”

Lees het volledige artikel van Andrew Jefford hier.

 

Romy Kooij

Foto Andrew Jeffords: Mark Smith

Achtergrond & Interviews

Van Vinologenregister naar KwaliteitsRegister

De afgelopen jaren is er nogal wat onrust in wijnopleidingland. SWEN veranderde in 2015 in SDEN en ook de titel Vinoloog bleek plotseling niet beschermd. Met alle gevolgen van dien. Vervelend voor de Wijnacademie, maar vooral verwarrend voor de hardstuderende vinologen (in spe) van de opleiding. Nu presenteert de Wijnacademie een nieuw register met andere spelregels. Het online KwaliteitsRegister Vinologen (KRV) moet nationaal én internationaal het baken van vakbekwaamheid worden.

Achtergrond & Interviews

In Vino Vita: Biodynamische Bonnezeaux enzo

Noem biodynamiek in de wijnbouw en er gebeurt iets. Het blijft een controverieel onderwerp. Godfather Nicolas Joly wordt zowel aanbeden als verguisd en zelfs professionals halen soms fel naar elkaar uit. Het blijft vooralsnog lastig om de exacte wijnwaarheid te achterhalen.


Jean-Francois Vaillant

Persoonlijk heb ik het niet zo op een hoog geitenwollensokkengehalte. Dus als ik iets lees van een gerenommeerde wijnschrijver met een kritische bril op over biodynamiek, ben ik best geïnteresseerd. Want het is allemaal leuk en aardig, maar we willen wel gewoon iets goeds in ons glas.

 

Jean-François Vaillant

Maar toch. Als je eenmaal in een biodynamische wijngaard staat en de passie van zo’n wijnmaker voelt, is het overtuigend. Het leeft er, met grazende dieren en vrolijke bloemen. Laatst ontmoette ik Jean-François Vaillant van Domaine Les Grandes Vignes. Vaillant startte met biologisch wijnmaken toen hij het traditionele familiebedrijf in de Loire-vallei van zijn vader overnam. Hij gooide alles om.

Loire, bakermat

Hij wilde kwalitatieve wijn maken, met expressie van terroir. En met de Loire als een van de belangrijkste bakermatten van de biologisch-dynamische wijnbouw om hem heen, de zichtbare kwaliteitsstijging in zijn wijngaarden en wijn, was biodynamisch boeren een logische, volgende stap. Langzaam maar zeker ging hij hun Anjou Blanc, Anjou Rouge, Bonnezeaux, Côteaux du Layon en mousserende wijnen – nu gecertificeerd – biodynamisch produceren. Een behoorlijke prestatie als je 55 hectare te bewerken hebt.

In Vino Vita, een biodynamische docu

Vaillant komt ook in de Franse docu ‘In Vino Vita’ (2016) van Samuel Meeldijk uitgebreid aan het woord. Deze korte documentaire poogt de mystieke sluier rondom de biodynamische wijnbouw op te heffen. Behalve Vaillant zijn ook andere wijnmakers als Nicolas Joly van Coulée de Serrant en Evelyne de Pontbriand van Domaine du Closel uit Savennières in beeld. Allemaal benadrukken ze het belang van de gezonde wijngaard en bestrijden ze het – in hun ogen – misplaatste mysterieuze randje van de biodynamiek.

Améliorer l’acoustique de la vie

Biodynamiek gaat een stap verder dan de biologische vorm. Maar volgens deze wijnmakers wordt de natuur hooguit geholpen zijn eigen werk beter te doen. De wijngaard wordt tenslotte gezien als een levend organisme. De Pontbriand begrijpt de lachende reacties bij de begraven koeienhoorns en het kosmische aspect. Maar“, zegt ze, “vergelijk het met het drinken uit plastic of glas. Omdat er iets verandert in de moleculaire samenstelling, smaakt het anders. Zo is het ook met koeienmest in die hoorn.“ Joly vergelijkt het met iemand met een goede stem. “Zo’n stem wordt pas echt mooi in een ruimte met een goede akoestiek.”


De wijngaard praat terug

De wijngaard praat terug

“Biodynamiek gaat om het terugvinden van onze band met een groter geheel. Eerlijk zijn over wijn betekent een zuiver geweten en minder zorgen over de planeet die we achterlaten,” aldus Vaillant. “Tegelijkertijd, passie is mooi, maar het gaat uiteindelijk ook gewoon over de cijfers.” Biodynamische wijnbouw betekent volgens hem niet alleen lage opbrengsten. Ook met gemiddelde opbrengsten kan er natuurlijk worden gewerkt. Hij produceert naast het duurdere segment dan ook goed geprijsde supermarktwijnen.

Of het nu biodynamiek of passie is, Vaillants wijnen zijn van een indrukwekkende kwaliteit. Prachtig zuiver en stabiel. “Je communiceert met je grond, met je wijngaard. En doe je het goed, dan praten ze terug, “ zegt Vaillant.  “Ik kan je lang niet alles uitleggen over de stand van Saturnus en Jupiter. Ik zeg het liever met een goed glas wijn!”

Romy Kooij
Foto’s: Romy Kooij
Video: Samuel Meeldijk (2006)

1 2 3 45
Page 1 of 45