Columns

Wie op de tv kijkt naar de beelden die op dit moment uit Frankrijk komen, vraagt zich af wat voor land het nu eigenlijk is. Het romantische beeld van een land waar je kunt leven ‘als God in Frankrijk’ loopt weer eens een deuk op. Rode draad is dat Frankrijk een flink negatief zelfbeeld heeft. Dat hoor je ook vaak als je in Frankrijk bent. Nederlanders kunnen klagen, maar Fransen kunnen nóg beter klagen. En heel goed zwartkijken. Ik ken zelfs dienstverleners in Frankrijk die liever niet voor Franse klanten werken, en al helemaal niet voor Parijzenaars. Ze klagen te veel.

Afgelopen maandag was ik op stap naar Pic Saint-Loup. Een bijzonder stuk Languedoc. Het is daar veel groener dan elders in de streek, omdat de hoge pieken hier zorgen voor beduidend meer regenval. Emotioneel was het bezoek aan Yves en Martin Orliac van Domaine de l’Hortus. Afgelopen september waren we de laatste journalisten die hun zus Marie hadden gezien voor ze omkwam in een gistingsvat in haar wijnkelder. Je voelt het verlies, het creëert een soort band. Het was een mooi, emotioneel bezoek aan een prachtig domein.

Afgelopen week waren we even ‘buurten’ bij Lidewij van Wilgen, op haar wijndomein Terre des Dames, op korte afstand bij ons vandaan. Even bijpraten, wat lekkere wijnen en een fijne lunch, buiten in de schaduw. Dit jaar is het gelukkig niet extreem warm. Vorig jaar juni was het veel heter, tijdens de eerste hittegolf van afgelopen jaar. Maar dit jaar is er een ander probleem: droogte. ‘Kijk, die boom. Hij heeft geen blad, alleen maar zaadjes. Een soort laatste stuiptrekking, lijkt het wel. Hij denkt niet meer aan overleven, alleen nog aan voortplanting. Het heeft de hele winter vrijwel niet geregend. Degene die me helpt in de wijngaard, riep elke dag dat we dit jaar waarschijnlijk helemaal niets zullen oogsten, zo somber was het. Gelukkig is er net 25 millimeter gevallen. Je ziet meteen dat de wijngaard ‘deblokkeert’, hij komt weer tot leven. Zonder water komen de voedingsstoffen voor de stok niet vrij, dus met het watertekort nemen de problemen toe.’

Grote merken, ook bekende wijnmerken, verbinden zich graag aan beroemde artiesten voor hun promotie. Niet iedereen is even blij met élke promotie door élke beroemdheid, zo is het natuurlijk wel. Het imago van je merk moet passen bij de ster in kwestie. De baas van Roederer, Frédéric Rouzaud, vond associatie tussen Cristal en de hip-hop-scene ooit nogal ongelukkig. Waarna hij van racisme werd beschuldigd en Cristal door rappers in de ban werd gedaan. Nou ja, de songtekst ‘Let’s sip the Cris and get pissy-pissy’ was wellicht geen toppunt van fijnzinnigheid. De schrijver van deze tekst, rapper Jay-Z, creëerde een eigen Champagne, Armand de Brignac, inmiddels voor 50% eigendom van LVMH. Onder het motto ‘het maakt niet uit wat ze over je zeggen, als je maar genoemd wordt’, is dat bedrijf een stuk pragmatischer in de samenwerking met dit soort sterren, mogen we wel zeggen.

Vorig jaar kwam Dom Pérignon, prestigemerk van LVMH, zelfs met een campagne in samenwerking met Lady Gaga. Blijkbaar ook een interessante partij. In het kader van deze samenwerking werden ook beperkte oplages gelanceerd van speciale ‘Lady Gaga’-edities van Dom Pérignon.

Nu is er om allerlei redenen tegenwoordig veel te doen over verkapte reclame door influencers, zoals Lady Gaga wel genoemd kan worden. Niet voor niets wordt er steeds meer op aangedrongen om regels voor reclame ook op influencers toe te passen. In Nederland staan influencers met meer dan 500.000 volgers sinds 1 juli 2022 onder toezicht van het commisariaat van de media. Lijkt me terecht. Als je betaald wordt om een product aan te prijzen, moet dat als reclame worden aangemerkt.

In Frankrijk leverde de clip van Lady Gaga met ‘haar’ Dom Pérignon om andere redenen een felle reactie op. De loi Evin, waar ik eerder over schreef, verbiedt reclame voor alcoholhoudende dranken. De association hygiéniste Addictions France, die tot doel heeft verslavingen te bestrijden, zag de clip als een poging de wet te omzeilen, door te doen alsof een beroemde artiest zijn (in dit geval haar) eigen cuvée maakt, en dus deel uit te laten maken van het productieproces, zonder dat dit echt zo is. En zo te doen alsof het geen reclame is. Reden om een juridische procedure te starten tegen LVMH en Lady Gaga.

Nu heeft dezelfde organisatie het vizier gericht op Gérard Bertrand. Deze heeft een samenwerking met influencer Anna RvR, die onder andere op instagram (487.000 volgers) de rosé ‘Côtes des Roses’ van Bertrand presenteert met video’s in een soort vakantie-setting. Waarmee de ‘industrieel’ Gérard Bertrand zich richt op een jong publiek, zonder aan te geven wat het gevaar van alcohol is. Daar is iets voor te zeggen, natuurlijk.

Maar helpt het om hier juridische actie tegen te nemen? Ik moet denken aan de acties die de Côtes de Rhône ooit ondernam tegen de wijn ‘Goats do Roam’, uit Zuid-Afrika, omdat de naam te veel leek op die van de beroemde appellation. Het zorgde er voor dat dit de meest verkochte Zuid-Afrikaanse wijn werd in de V.S. Zoiets kan dus werken als een boemerang.

Of dat in dit geval ook zo is, weet ik niet. Maar het kan best zijn dat Gérard Bertrand de heisa voor lief neemt, en denkt dat het de promotie van zijn rosés een leuke duw geeft. Wat de zaak bovendien vreemd maakt, is dat de president van de associatie wist te melden dat hij kleine boeren in zo’n geval met rust zouden laten, maar alleen grote ‘industriële’ producenten als Bertrand zou aanpakken. Een soort klassenjustitie, die zo’n zaak niet geloofwaardiger maakt.

Een lastig dilemma. Dit gebruik van influencers is zeker niet goed te keuren. Maar of deze aanpak de zaak goed doet, blijft voor mij de grote vraag.

Een fles Dom Pérignon ‘Lady Gaga’ kost een luttele € 383. Daar zal de gemiddelde jongere misschien toch wel even voor moeten sparen, vermoed ik.

Ronald de Groot

In de landelijke pers zie je regelmatig verhalen over groeiende ongelijkheid in de maatschappij, vooral bij vermogens. Ik wil over deze discussie niet oordelen. Maar als we naar wijn kijken, moeten we constateren dat bij topwijnen grote vermogens steeds meer ingezet worden om topdomeinen te verwerven – en uit te breiden.

In Bordeaux besprak ik deze ontwikkeling onlangs met Jean-François Quenard, de 74-jarige eigenaar van Château de Pressac, in Saint-Emilion. Hij maakte zich duidelijk zorgen over de gang van zaken. ‘Jullie zitten nu aan de keukentafel met de eigenaar, maar dat is op veel châteaux al lang niet meer mogelijk. Je ziet in de streek steeds meer overnames door grote bedrijven, zoals verzekeraars en andere instellingen en personen met veel financiële armslag. Daarmee gaat het persoonlijke karakter en het persoonlijke gesprek verloren. Ik vind dat een slechte ontwikkeling, ook voor de streek als geheel.’

Je ziet ook dat de grote en rijke châteaux buren inlijven. Zo verwierf Cheval Blanc Château La Tour du Pin Figeac, en dat is inmiddels opgeheven. Dat mag, omdat Cheval Blanc uit de classificatie is gestapt – en dus niemand om toestemming hoeft te vragen. De wijn van buurchâteau Bellevue gaat nu bij die van Château Angélus, dat evenmin deel uitmaakt van de classificatie. Wel zo handig, kennelijk. Op de linker oever kocht Cos d’Estournel onlangs Cos Labory, dat er direct naast ligt.

De eigenaren van deze châteaux behoren zelf tot de rijken der aarde. Cheval blanc is (mede-)eigendom van Bernard Arnault, die afgelopen jaar Elon Musk van de eerste plek verdrong als rijkste mens op aarde. Via ‘zijn’ bedrijf LVMH is Arnault ook eigenaar van Château d’Yquem, de beroemdste Sauternes.

Het rijtje rijken dat châteaux in Bordeaux verwierf, is inmiddels lang. François Pinault, grote rivaal van Arnauld, maar met zo’n 50 miljard aan vermogen nog niet half zo rijk, werd eigenaar van Château Latour. De gebroeders Bouygues, met zo’n 7 miljard maar kleine krabbelaars – hun vermogen werd vergaard met bouw en telecom – kwamen niet verder dan tweede grand cru classé Château Montrose. Ook geen gekke bezitting, overigens. Champagne Roederer kocht Château Pichon-Lalande in Pauillac. Een van de grote klappers was de aankoop van Château Beauséjour-Duffau-Lagarosse in Saint-Émilion in 2021 door de eigenaren van cosmetica-concern Clarins. Het wijngoed van zo’n 7 hectare ging van de hand voor zo’n 75 miljoen euro. De lijst is nog veel langer, maar hier laat ik het even bij. Er zijn bijvoorbeeld ook rijke Chinezen en Amerikanen actief in deze markt, die grote sommen neertellen voor prestigeuze châteaux.

Dezelfde rijken die in Bordeaux actief zijn kopen ook elders toppers op. Sterker nog, het lijkt er op dat miljardairs Pinault en Arnault er een soort persoonlijke wedstrijd van hebben gemaakt. Bernard Arnault (ook via LVMH) kocht in 2014 het Clos des Lambrays in Morey-Saint-Denis voor 100 miljoen euro. In 2017 kocht Pinault Clos de Tart, aan de andere kant van de muur, voor 250 miljoen euro.

Op het eerste gezicht zou je kunnen denken dat die miljardairs hun gang maar moeten gaan. In feite, als je te veel geld hebt en het niet van de bank hoeft te lenen, kun je met zo’n investering zelfs een aardig rendement halen, als je de flessen maar duur genoeg weet te verkopen. En wij zijn niet verplicht ze te kopen. Alternatieven genoeg.

Maar zo simpel ligt het helaas niet. De enorme bedragen die voor dit soort wijngaarden worden betaald – voor Clos de Tart meer dan 33 miljoen per hectare – drijven de prijzen van de wijngaarden op tot astronomische hoogte. In landen als Frankrijk is de erfbelasting gebaseerd op de waarde van de wijngaarden. Bij een overlijden kunnen de erfgenamen worden geconfronteerd met bedragen die ze niet op kunnen brengen. Dit leidt er toe dat de rijke eigenaren en domeinen nog meer wijngaarden kunnen verwerven, en hun bezit verder uit kunnen breiden. Een cynische ontwikkeling.

Het aankopen van wijngaarden door rijke buren is naar mijn idee niet minder cynisch. Een voorbeeld is de aankoop van een groot stuk wijngaard van Château Phélan-Ségur in Saint-Estèphe door Château Montrose in 2010. Het stuk wijngaard van 22 hectare werd zonder omhaal bij de wijngaard gevoegd, met het argument dat het ooit behoorde tot de ‘historische bezittingen’ van Montrose. Tja. Montrose kan per fles veel meer vangen dan Phélan-Ségur ooit zou kunnen. Dus een meer dan aantrekkelijke deal voor deze tweede cru. De wijn van Montrose is top, maar van de manier waarop dit soort zaken gaan, word ik niet vrolijk.

Ronald de Groot

Soms kom je op buitenlandse websites bijzondere verhalen tegen over Nederland. Waaruit maar weer blijkt dat buitenlanders een verrassende blik op ons land kunnen hebben. Zo kwam ik op de website van de BBC een artikel tegen over de manier waarop Nederlanders uitputting en depressie aanpakken, veroorzaakt door te veel werk en stress. Hoe denkt u? Wel, door te niksen. Dat wordt geschreven door de Nederlandse correspondent, Olga Mecking, die er zelfs een boek over heeft geschreven: ‘Embracing the Dutch art of doing nothing’. Ze spreekt zelfs van een ‘Dutch wellness trend’.

Zo had ik het eerlijk gezegd zelf nog nooit bekeken. En voor veel Nederlanders, die zich overwerkt voelen of op een andere manier lijden onder hun werk, zal deze observatie wellicht ook als een verrassing komen. Als we de kranten moeten geloven, staat iedereen hier bol van de stress.  Maar een blik op de statistiek leert dat Olga Mecking wel degelijk een punt heeft. Nergens in Europa, en zelfs nergens ter wereld, is de werkweek volgens de OESO gemiddeld zo kort als in Nederland: 30,6 uur. Zelfs in Frankrijk, waar een officiële werkweek van 35 uur geldt, wordt per week gemiddeld 38,2 uur gewerkt. Er is wel eens ergernis over het gebrek aan personeel in alle sectoren in ons land, maar dat gebrek is uit deze cijfers heel goed te verklaren, lijkt me zo. Laat ik het zo formuleren: van samen de schouders er onder zetten, lijkt hier geen sprake.

Wat is niksen dan eigenlijk? Niksen is écht nietsdoen, zo stelt Mecking. Dus, helemaal niks, en zonder enig doel. Niet scrollen op facebook of zelfs niet mediteren. In alle eerlijkheid lijkt me dat best moeilijk. Maar dat ligt ongetwijfeld aan mezelf. Ik vrees dat ik van jongs af aan heb geleerd dat een mens juist niet moet niksen. Niet eens vanuit een gereformeerde achtergrond of een andere overtuiging. Als je even niks deed, vroegen je ouders of je je misschien zat te vervelen. Maar ik verveelde me nooit. En écht helemaal niets doen. Oei, dat lijkt me heel moeilijk, in alle eerlijkheid. Ooit combineerde ik een baan met het maken van een wijnblad. Met het opzeggen van mijn baan kwam een hoop tijd vrij, maar dat was niet het moment om niets te gaan doen – integendeel.

Een paar dagen geleden kreeg ik een mail van iemand die me vroeg hoe zich te ontwikkelen tot een goed wijnschrijver. Tja. Dat is vooral een kwestie van niet te veel niksen. Voortdurend wijnen proeven, op bezoek bij zoveel mogelijk wijnboeren, kennis opslurpen. Als ik op wijnreis ga, wordt me nog wel eens een ‘fijne vakantie’ gewenst – liefst op een grappige toon. Ik wens iedereen een vakantie toe waarin je tientallen wijnen per dag te proeven krijgt. Waarop je moet opstaan om 8 uur en om 1 uur in de nacht je bed in rolt na een lang diner. Ik zal echt niet klagen, want het is ook leuk. En het is zonder meer een voorrecht om hierin je passie te kunnen volgen. Maar het is wel werk, uiteindelijk.

En als ik dan wél echt op vakantie ben, dan is er altijd wel een moment, of zijn er zelfs meerdere momenten, waarop ik een bezoek breng aan wijnproducenten en/of een proeverij bijwoon. Het is domweg te leuk en te leerzaam om dat te laten, moet ik eerlijk zeggen. Het bijzondere van de wijn is ook dat je overal goed wordt ontvangen. De betere wijnproducenten hebben dezelfde passie als ik. Dus waar je ook bent, je voelt je eigenlijk geen toerist. Je hebt direct contact met de bewoners van de streek waar je bent, je maakt op een heel andere manier kennis met een land of een gebied dan door het bezoeken van toeristische attracties.

Op het moment dat ik bij een proeverij, afgelopen week, de vraag kreeg of ik al ‘in de pensioenstand’ stond, kon ik dan ook antwoorden dat ik nog niet zo ver was. Nog te veel te doen, nog te veel plannen. En nog mooie, leerzame reizen in het verschiet. Mijn werk is voor de maatschappij natuurlijk niet zo belangrijk, maar anders zou ik zeggen: ‘íemand moet het doen’.

Niksen is niks voor mij.

Ronald de Groot

Een van de bijzondere fenomenen in wijnland zijn medailles. Al sinds ik in de wijn zit heb ik me over medailles voor wijnen verbaasd. Aan het begin van mijn wijncarrière had je bekende wijnconcoursen in Mâcon en Ljubljana, die niet erg serieus werden genomen. Tegenwoordig zijn het er nog veel meer. Bekende voorbeelden zijn de concoursen van Decanter en Mundus Vini, en het Concours Mondial de Bruxelles. Maar dat zijn lang niet de enige, het zijn er tegenwoordig tientallen.

Zo, mijn artikel voor Perswijn #4 over 2022, de nieuwe oogst Bordeaux die eind april werd gepresenteerd, is af. Geen moment te vroeg. Ik zag de eerste aanbiedingen om en primeur wijnen te kopen al weer langs komen. We redigeren nu de notities, en die komen van de week beschikbaar voor wie ze wil raadplegen. Voor Bordeaux zijn de primeurproeverijen en de daarop volgende verkoopcampagne een belangrijke gebeurtenis. Voor ons als journalisten is het fijn om er na de pandemie weer gewoon heen te kunnen, en ‘live’ de wijnen te proeven en te bediscussiëren.

Afgelopen week kreeg ik een uitvoerige en nuttige reactie van Arnoud Bloemendaal op mijn artikelen over natuurwijn in Perswijn en op de website. Aanleiding om mijn standpunt nog eens te verduidelijken. In cursief zijn tekst, waaruit ik, voor de duidelijkheid, een deel moest weglaten omwille van de lengte. Daaronder mijn reacties.

Op dit moment zijn we bezig met het maken van een bijlage over rosé, die u terug zult vinden bij het volgende nummer van Perswijn. Rosé als wijn is een bijzonder fenomeen, dat de afgelopen jaren flink in populariteit is toegenomen.  Grappig genoeg is vooral de Franse dorst naar meer rosé vrijwel onstilbaar. Dat land is goed voor de consumptie van maar liefst meer dan een derde van de totale productie van rosé. Tweede op de ranglijst is de V.S., met zo’n 15% van het totaal. In Frankrijk, waar de afgelopen zomer drie hittegolven plaatsvonden, gaat de stijgende consumptie van rosé ten koste van die van rode wijnen, uiteraard vooral in de zomermaanden. Frankrijk importeert goedkope rosé uit Spanje voor eigen consumptie en exporteert zijn dure rosé, met name uit de Provence, naar landen die bereid zijn daarvoor te betalen – met name de V.S.