Mijn terugkomst, gisteren, uit de Languedoc, bracht een vreemde gewaarwording. Ik bedacht dat ik sinds 14 juni geen dag meer had gehad van onder de dertig graden. Nogal uitzonderlijk. Nog vreemder was het om te constateren dat we eind van de afgelopen week beter af waren in de Languedoc dan hier in Amsterdam. Op vrijdag was het daar een graad of drie minder warm, met een lekker droog windje er bij. Heet, maar goed uit te houden. Klimaatwetenschappers buitelen over elkaar heen om het weerfenomeen te verklaren, aan de hand van het opwarmende klimaat. Zelfs in 2003 zou het onder dezelfde omstandigheden niet zo heet zijn geworden als nu – zo snel gaat het. Wie het nu nog ontkent, is een sukkel. De naam van deze sukkel mag u zelf invullen.
Het klinkt misschien vreemd, maar in de Languedoc waren de wijnboeren dan ook even met iets heel anders bezig dan het klimaat. Misschien ook wel omdat het daar dus eigenlijk wel meeviel – bij dezelfde temperatuur als in Amsterdam – 37, 38 graden – is het daar code geel en hier code rood. Het was daar heet, maar veel dagen niet uitzonderlijk heet. Wel is het langere periodes achter elkaar zo heet, dat is wel uitzonderlijk. Maar in de afgelopen winter is een enorme hoeveelheid regen gevallen, en dat hielp tot nu toe om de droogte vrij goed te doorstaan, zo kreeg ik te horen.
Nee, zorgen zijn er om andere zaken. Kort gezegd: de markt en de bureaucratie. Dit gaat even over dat laatste. Thierry Hasard van het bijzondere wijngoed Domaine de la Marfée in Saint-Georges-d’Orques beklaagde zich tijdens ons bezoek over de SAFER. Deze SAFER (Société d’Aménagement Foncier et d’Établissement Rural) is opgezet om het grondbezit van boeren te reguleren. De SAFER zelf beweert altijd dat de organisatie zich beijvert om jonge (wijn)boeren een kans te geven op eigen wijngaarden in een overspannen markt – anders zouden ze niet aan bod komen. Maar toen Hasard – oorspronkelijk accountant van beroep – jaren geleden probeerde een wijngaard te kopen, als aankomend wijnboer, kwam hij er helemaal niet tussen. ‘De SAFER functioneert helemaal niet goed. In feite is het een organisatie die niet voor vernieuwing zorgt, maar waarin boeren elkaar gewoon de bal toespelen, zodat mensen van buiten, zoals ik, buitengesloten worden.’ Het is niet de eerste keer dat ik kritiek hoor op deze organisatie, die ook een sterk bekritiseerde rol speelde bij de overnamestrijd van het beroemde château Beauséjour-Duffau-Lagarosse in Saint-Émilion.
Andere steen des aanstoots is de bureaucratie rond de appellations. Die van Saint-Chinian is een aardig voorbeeld. Bij een lokale wijnboer kocht ik onlangs een (licht)zoete wijn voor bij een gerecht. Het Domaine de La Linquière maakt een heel aangename versie, gemaakt van druiven die aan de stok zijn ingedroogd. ‘Late oogst’, zei de moeder van Pierre Salvestre, de wijnmaker. Maar hier staat ‘Vin de raisins surmûris’, waarom niet gewoon ‘vendange tardive’? ‘Je kunt je het misschien niet voorstellen, maar die term mag alleen voor wijnen uit de Elzas worden gebruikt’, zei ze me. Een bewering die niet helemaal klopt. Ook in Gaillac en in Jurançon mag deze term worden gebruikt. De Elzas kan veel tegenhouden, maar niet alles. Zo was ook de aanplant van druiven als riesling of gewurztraminer buiten de Elzas lange tijd niet toegestaan. Het zegt veel over de traagheid van instanties als het INAO, dat waakt over de Franse appellations. En over de bescherming die wordt geboden aan gevestigde belangen, zoals die van invloedrijke streken als de Elzas – of Bordeaux.
In het interview dat ik had met wijnmaker Michel Chapoutier, zelf betrokken bij het INAO, kwam het ook al naar voren. Het INAO is nog niet helemaal doordrongen van de noodzaak wijnen aan te passen aan de markt. Zo kregen we afgelopen donderdag van de sympathieke eigenaar Alain Limauge zijn nieuwste rosé te proeven, Château de Gragnos Cosme 2025. Maar op het etiket stond niet de appellation Saint-Chinian. Hoezo niet? Alain: ‘Ik wilde een lichtvoetige rosé maken, een lekkere terraswijn voor in de zomer. Dus werden de druiven vroeg geplukt, zodat het alcoholgehalte uitkwam op 11,5%. Daarom werd de wijn afgekeurd voor de appellation, omdat de regel is dat de wijnen minimaal 12% moeten zijn.’ Totaal achterhaald, dat moge duidelijk zijn. Dus is het een IGP. Ook best voor Alain. ‘Zo belangrijk is de appellation eigenlijk ook weer niet, hij is niet zo heel bekend.’ Tja, zo schiet het niet op. Het instituut dat de appellations moet helpen en ze moet verdedigen, werkt ze op die manier juist tegen. Dat zou toch hoognodig moeten veranderen. Goede wijnen horen in de appellation, en niet daar buiten.
Ronald de Groot
