De Gert Crum Wijnschrijfprijs is in het leven geroepen om het schrijven over wijn in de Nederlandse taal te stimuleren, iets dat Perswijn ook graag doet. De prijs is vernoemd naar Gert Crum, een van de bekendste wijnschrijvers van Nederland en jarenlang docent aan de Vinologenopleiding van de Wijnacademie.
Voor deze eerste editie ontving De Wijnacademie maar liefst 46 inzendingen. Uit alle verhalen heeft de vakjury een top 5 geselecteerd en uiteindelijk één winnaar gekozen.
Hier is de tekst van de eerste genomineerde, Marc Goudzwaard.
BOURGOGNE
Memoires van een terroir
Schrijver: Marc Goudzwaard
Ik ben ouder dan de namen die men mij gaf.
Lang voordat men sprak over appellaties, classificaties of prestige, was ik hier: zee die zich terugtrok, kalk die bleef, breuklijnen die mij vormden. Mijn hellingen ontstonden uit onrust diep in de aarde. Kalk werd geheugen. Bodem werd archief.
Toen de mens verscheen, begreep hij mij niet meteen. Hij ploegde, plantte en oogstte, maar luisterde nog niet. Dat veranderde in de stilte van kloosters. Monniken betraden mijn hellingen, niet als veroveraars, maar als waarnemers. Zij merkten dat wijn van het ene perceel anders sprak dan wijn van het andere. Dat zelfs het geringste verschil in expositie, in diepte van kalk, in windbeschutting, een andere toon voortbracht.
Zij gaven mij namen. Niet om mij te bezitten, maar om mij te onthouden. Zo ontstonden mijn climats, kleine fragmenten van aarde, afgebakend door aandacht. Ik leerde dat verschil geen toeval was, maar betekenis droeg. Dat identiteit niet schuilt in druif alleen, maar ook in plaats. Pinot noir werd mijn stem, chardonnay mijn adem, maar zij blijven slechts dragers van mijn geheugen.
Er kwamen hertogen die mijn wijnen verkozen boven andere. Zij verboden wat zij minder achtten, beschermden wat zij hun naam waardig vonden. Macht en smaak raakten verstrengeld. Mijn naam reisde naar hoven en steden. Maar zelfs toen lag mijn kracht in nuance. Wie mij reduceerde tot prestige, hoorde slechts de echo van mijn potentieel.
Eeuwen verstreken. Wijngaarden werden verdeeld, opnieuw verdeeld, versnipperd tot smalle stroken aarde. Wat ooit een geheel leek, werd mozaïek. Erfgenamen trokken grenzen die nauwelijks zichtbaar waren voor het oog, maar onmiskenbaar voor wie proefde. Mijn identiteit werd door fragmentatie niet zwakker, zij werd enkel preciezer. Elk stuk aarde kreeg een eigen stem.
Toen phylloxera kwam, werd mijn geheugen onderbroken. Wortels stierven, hellingen verstilden. Wat generaties hadden opgebouwd, leek verloren. Maar zelfs vernietiging liet mij niet verdwijnen. Men herplantte, maar koos zorgvuldiger. Men begreep dat herstel geen terugkeer was, maar een hernieuwde interpretatie van wat geweest was. Zo leerde ik dat ik geen stilstand ben. Ik verander, maar binnen mijn grenzen. Wat mij vormt, verandert niet. Mijn hellingen behouden hun richting. Wat verandert, is hoe men mij leest.
In de twintigste eeuw probeerde men mij vast te leggen in regels en hiërarchieën. Grand cru, premier cru, village. Pogingen om mijn stem te ordenen, haar begrijpelijk te maken voor wie verder weg stond. Noodzakelijk, maar nooit volledig. Want wat ik ben, laat zich niet volledig classificeren. Elke jaargang schrijft een nuance bij. In elke kelder word ik opnieuw vertaald.
De grootste wijnmakers begrepen dat zij mij niet moesten overstemmen. Zij leerden terughoudendheid. Wanneer men te luid spreekt, verdwijnt de fluistering van de bodem. Mijn ware aard laat zich niet afdwingen. Zij openbaart zich in aandacht.
Nu wordt het warmer. Mijn vruchten rijpen eerder, mijn zuren veranderen van toon. Het vanzelfsprekende zoekt nieuwe balans. Sommigen vragen zich af of ik nog dezelfde ben. Maar ook dit is een hoofdstuk in mijn memoires. Ik ben gevormd door zee, door breuklijnen, door kloosterhanden. Ik kende oorlog, ziekte, werd herplant. Verandering is mij niet vreemd. Wat telt, is of men blijft luisteren. Want ik vraag geen beheersing, maar begrip.
Wie mij proeft, ziet kleur en ruikt fruit. Maar wie werkelijk aandachtig is, proeft tijd. Men proeft sporen van eeuwen, opgeslagen in wortels die zich een weg banen door kalk. Men proeft een helling die ochtendzon vangt en avondkoelte vasthoudt. Men proeft keuzes: plukken of wachten, ingrijpen of loslaten.
Ik ben geen smaakprofiel of merk. Ik ben een herinnering die telkens opnieuw wordt uitgesproken. Soms ben ik streng, soms verleidelijk. Soms gesloten en dan weer open. Maar altijd draag ik mijn oorsprong met mij mee. Zelfs wanneer de omstandigheden veranderen, mijn waarde fluctueert of mijn aanwezigheid schaarser wordt, blijft wat mij kenmerkt onveranderd. Mijn stem.
In een wereld die uniformiteit beloont, verdedig ik nuance. Ik besta bij gratie van kleine afwijkingen, een paar graden helling, een dunne laag mergel, een spoor ijzer in kalk. Wat elders detail lijkt, vormt mijn identiteit.
Misschien is dit mijn ware memoire: identiteit schuilt niet in groot gebaar, maar in opeenstapeling van kleine, bijna onzichtbare keuzes. Plaats krijgt betekenis wanneer men haar werkelijk ziet. Wijn is meer dan wat in het glas verschijnt.
Wie mij wil begrijpen, vraagt niet hoe wijn hier smaakt, maar wat deze plaats heeft onthouden.
Zolang men bereid is te luisteren, zal ik blijven spreken.
Ook jouw mening telt! Naast de juryprijs wordt er een publieksprijs uitgereikt. Welke van de vijf genomineerde verhalen verdient volgens jou deze prijs? Ga naar: https://gertcrumwijnschrijfprijs.nl/
