Reportages & Reizen

Portugal fascineert

Met ‘authentiek’ als een van dé marketingtermen van vandaag de dag, in allerlei sectoren, is het niet raar dat Portugal als wijnland steeds meer aandacht krijgt. Want het land heeft ongekende basisvoorwaarden voor originele wijnen, in de vorm van een flinke diversiteit van klimaten en een schier eindeloos aanbod aan autochtone druivenrassen.


Daarbij heeft het natuurlijk al een paar versterkte wijntypen die uniek zijn (met name Port en Madeira). Maar de wereld lijkt tegenwoordig ook in te zien dat de kwaliteit van niet-versterkte Portugese wijnen, zowel in rood als in wit, enorm is toegenomen. Vandaar dat de eerste jaarlijkse proeverij van Portugese wijnen in het Parkhotel, georganiseerd door het Portugese marketingbureau Krosslink in samenwerking met Perswijn, een succes was.

Witte Vinho Verde

De toename van de kwaliteit van niet-versterkte Portugese wijnen valt goed te illustreren met een klassiek Portugese wijn, die in Amsterdam bij velen op de proeftafel stonden: witte Vinho Verde. Om de cliché’s kom je in dit geval bijna niet heen: Nederland kende tot niet zo lang geleden met name de lichte Vinho Verdes, 
met 10 à 11% alcohol en een flinke stoot CO₂. Het zijn wijnen met een zekere functie, maar ze zijn kwalitatief eigenlijk oninteressant. Het modernere type is dat zeker niet. Zo zijn er steeds meer hoogwaardige blends van druiven als loureiro, arinto en alvarinho. En bepaalde Vinho Verde van 100% alvarinho kan wedijveren met goede Rías Baixas, de inmiddels beroemde witte wijn van dezelfde druif (daar albariño geheten) uit het deel van Spanje direct ten noorden van het Vinho Verde-gebied.

Een mooi voorbeeld van zo’n wijn is Vinho Verde branco Solar de Serrade 2012 *****, verkocht door Sandor Wine Import. Het is een mooi aromatische, droge wijn, met 12,5% tot soms 13,5% alcohol, die al jaren bij de beste Vinho Verdes hoort. Maar er waren meer Vinho Verdes de moeite waard in Amsterdam, zoals de serie van Casal de Ventozelo, geïmporteerd door Bresser & Timmer. Dit huis heeft niets te maken met de beroemde portproducent Quinta de Ventozelo trouwens. Casal de Ventozelo maakt drie witte Vinho Verdes, die alle drie zijn aan te bevelen: een mooi florale, sappige Loureiro ****, een wat stevigere, frisse Arinto **** en een harmonieuze blend, die gewoon Vinho Verde branco **** heet.

Nog een Vinho Verde viel op: die van Quinta de Religães. Dit domein, gelegen in het deel van het Vinho Verde-gebied ten zuiden van de Douro, is in 2006 gekocht door de Nederlander Sjerp Martin, die het niet alleen helemaal renoveerde, maar er ook zelf de wijnen maakt.

Écht Portugees

Zijn heerlijk typische Vinho Verde Loureiro 2012 ***(*) liet trouwens ook het dilemma voor Vinho Verde (en andere witte wijnen) op de exportmarkt zien. Nederlanders en vele anderen willen vaak zo jong mogelijke witte wijnen, omdat we blijkbaar verliefd zijn op de eenvoudige snoeperige vergistingsaroma’s en daardoor feitelijk onbekend zijn met de ware aard van druiven als loureiro en alvarinho, die pas doorkomt wanneer de esters verdwijnen. En dus weten velen niet wat écht Portugees is aan Portugese witte wijnen. Nu wil ik helemaal niet zeggen dat we Vinho Verde allemaal twee jaar flesrijping moeten geven; de wijn smaakt doorgaans echt op zijn best binnen twee jaar, maar niet noodzakelijk binnen één jaar.

Wit populair

Hoewel Vinho Verde verreweg de meest geproduceerde witte wijn van Portugal is, komen ook uit andere gebieden dan Minho steeds betere witte wijnen. In het algemeen valt het sowieso op dat Portugees wit in trek is, nog meer dan rood. Simon Veldman, sommelier van restaurant Vermeer, gaf daar ook blijk van: “Van de tien flessen Portugese wijn die bij ons in Vermeer verkocht worden, zijn er tegenwoordig acht wit.” De enorme keur aan autochtone witte druivenrassen, goed aangepast aan de lokale omstandigheden, speelt daarin zeker een rol. Van Casa de Mouraz uit Dão proefde ik een zeer goede Encruzado 2012 ****, met mooie zuren en bitters, en een zilte ondertoon. Heerlijk en heel apart is ook de Beira Interior Branco Colheita Seleccionada 2011 van Quinta dos Currais ****, waarin het aandeel síria zorgt voor exotisch fruit.

De wellicht boeiendste witte wijn van de proeverij kwam van nog een witte druif die ik niet kende, jampal. Het is dé specialiteit van Vinhos Manz bij Lissabon (importeur: Wijnhoeve Matton); hun witte Cheleiros Dona Fatíma Jampal (Vinho Regional Lisboa) ****(*) is naar eigen zeggen de enige monocépagewijn van deze zeer zeldzame variëteit ter wereld, en hij is echt prachtig.

Vinho Tinto

Manz presenteerde ook een fraaie rode wijn, de Vinho Regional Lisboa Cheleiros Pomar do Espírito Santo 2010 ***(*). Deze blend van touriga nacional, aragonês en castelão, uit wijngaarden bij Mafra, ten noorden van Lissabon, heeft warmte en kruidigheid, maar is niet te zwoel en heel drinkbaar. “Die souplesse is typerend voor het karakter van de rode wijnen van Mafra”, zei Tomás Baiao van Manz.

De kracht van de blend

Zo’n wijn geeft ook mooi aan waar -wat mij betreft- een groot deel van de kracht ligt van Portugese rode wijnen: in de assemblage van meerdere autochtone, blauwe druivenrassen. Alhoewel de markt vaak vraagt om monocépagewijnen, zeker van de internationaal bekende druiven en ook van de wat bekendere Portugese druiven als touriga nacional, is het juist de blend die veel wijnen zo interessant maakt. In warmere gebieden zoals Douro en Alentejo geeft een blend vaak meer complexiteit. Bovendien is het dé manier om herkomsttypiciteit te promoten van gebieden waarvan het grote publiek de lokale variëteiten maar moeilijk kan onthouden.In een gebied als Douro zijn in het algemeen de wijnen op basis van blends uit oude wijngaarden de boeiendste (geldt voor Port én voor rode Douro), zoals ook bleek in Amsterdam. De Estate Douro 2011 van Churchill’s ****, vertegenwoordigd door Menno ten Berge van Van Wageningen en De Lange, is weliswaar geen field blend, maar wel een uitgebalanceerde assemblage van ongeveer gelijke delen touriga nacional, touriga franca en tinta roriz. En dat jaar 2011 hè, wat is dat toch prachtig!

In de Sagrado tinto 2009 van Quinta do Sagrado **** van de beroemde familie Calem zit ook een flinke portie uit vinhas velhas (oude gemengd beplante wijngaarden), naast touriga nacional, tinta amarela en wat touriga franca. Het geeft de wijn complexiteit en een zekere finesse, die soms ontbreekt bij wijnen van een enkele variëteit.

Eerlijke wijn

Wie wijnen met nog meer warmte en kruidigheid wil, maar iets mildere tannine, kan zijn hart ophalen in gebieden als Tejo (voorheen Ribatejo) en Alentejo. Hier wordt niet alleen met autochtone Portugese variëteiten gewerkt, maar zie je ook veel cabernet sauvignon en syrah. Wellicht ben ik bevooroordeeld, maar in het algemeen bevielen me de wijnen van regionale rassen beter dan die van internationale druiven. Casal da Fonte bijvoorbeeld had een lekkere rode Vinho Regional Tejo 2011 staan, genaamd Abaladiço tinto ****, gemaakt van touriga nacional, touriga franca en tinta roriz. De wijn ruikt naar zoet donker fruit en wilde mediterrane kruiden, heeft stevige tannine nog, en smaakt wat aards. “Eerlijke wijn”, heb ik ook opgeschreven. De Abaladiço Cabernet Sauvignon 2012 ***(*), die ernaast stond, was ook niet verkeerd, maar miste wat karakter.

Het zou echter stom zijn om zomaar alle wijnen van internationale druiven uit Portugal te bestempelen als karakterloos. Een bedrijf als Quinta do Arrobe van Alexandre Gaspar, ook uit Tejo, werkt er succesvol mee en de wijnen, zowel Quinto Elemento Reserva Cabernet Sauvignon 2011 ***(*) als Quinto Elemento Reserva Syrah 2011 **** zijn goed gemaakt, zuiver en niet jammig.

Ook in Alentejo spelen internationale variëteiten al tijden een rol van betekenis. Toch zijn bij Herdade do Vau, ook vertegenwoordigd door Bresser & Timmer, bijna uitsluitend Portugese druivenrassen aangeplant, op wat syrah na. De opvallendste daarvan is sousão, een blauwe druif uit Noord-Portugal, wellicht vooral bekend van rode Vinho Verde. Deze geeft wijnen met heel veel kleur en veel zuren, en dat kan de warme wijnen van Alentejo goed doen. De Vinho Regional Alentejano tinto ‘Riso’ 2012 ***(*) is heerlijk puur en aangenaam soepel, de Riso Reserva 2011 ****(*) beviel me zelfs heel goed; een mooi brede smaak, kruidig en zacht, met donker fruit en aardse ondertonen. Herdade do Vau, van eigenaar Miguel de Sousa Otto die zelf aanwezig was, is trouwens veel meer dan een producent van goede wijn; op het landgoed staat een prachtig hotel op uw bezoek te wachten.

Volgend jaar weer

Het moge duidelijk zijn dat het een heel gevarieerde en daarmee interessante proeverij was, die een goed inzicht gaf in de huidige stand van zaken in de Portugese wijnbouw. Dat het land enorme potentie heeft, wisten velen al langer, maar het is duidelijk dat er de laatste tien à vijftien jaar ook daadwerkelijk heel veel gebeurt. En het wijn-minnend publiek van ons land beseft dat blijkbaar goed, gezien de erg goede opkomst in Amsterdam. Er komt dan ook sowieso een tweede jaarlijkse proeverij van Portugese wijnen komt (men heeft het niet voor niets ‘jaarlijkse’ genoemd), waarschijnlijk op 9 maart 2015.

Tekst: Lars Daniëls MV

Fotografie en Video: Gerard Reijmer – FoodteamBekijk voor een impressie van dit jaar ook deze video.

Reageer op dit item