Columns

Nederlanders zijn niet zelden trots op hun directheid. Niet meteen onterecht, maar toch kan directheid ook als botheid worden ervaren. Zeker in een land als Frankrijk, waar het gangbaar is om elkaar op een omfloerste manier aan te spreken, zonder meteen man en paard te noemen – behalve in de politiek dan. Ik moest daaraan denken toen ik een interview onder ogen kreeg met consulent Thomas Duclos, een nieuwe ster aan het firmament der consultants in Bordeaux. Ik kwam daar terecht omdat ik me aan het verdiepen was in de oogst van 2021, die nogal complex is, om het mild uit te drukken.  Duclos is een kind van deze tijd. Hij wil elegante wijnen maken; zwaar en rijp is uit. Hij zet zich daarom af tegen Michel Rolland, maar dan op de Franse, diplomatieke en omfloerste manier. Naar zijn idee was het ooit logisch om de druiven veel rijper te oogsten, omdat het werk in de wijngaard minder goed was, en daardoor grotere verschillen in rijpheid van het geoogste materiaal ontstonden, die door een late oogst konden worden gemaskeerd. Leuk bedacht, maar het gaat natuurlijk voorbij aan het feit dat die volle en zeer rijpe wijnen ook hoge scores kregen van Bob Parker, en daarmee instant succes hadden.

Maar de tijd van de Parker-wijnen is voorbij, en daarmee is er ruimte gekomen het anders te doen. En Duclos heeft wel een punt: de rijpheid van de druiven is tegenwoordig beter. Is het niet door het werk in de wijngaard, dan is het wel door de klimaatopwarming. Dus is de ruimte om er mee te ‘spelen’ groter. Mensen als Duclos maken daar gebruik van, door eerder te plukken, om ‘frissere’, lichtere wijnen te maken. Nu wil dat niet automatisch zeggen ‘betere’ wijnen. Ik ken collega’s van Duclos die vinden dat de tannine in de wijnen die hij maakt niet perfect rijp is.

Voor mij als wijncriticus betekent het dat mijn werk anders wordt dan vroeger. Ooit was je bij het proeven bezig met het kijken naar kwaliteit, en veel wijnen waren domweg niet zo heel goed. Of ze hadden zelfs technische mankementen. Technische mankementen zie je vrijwel niet meer. Ook wat we noemen ‘eenvoudige’ wijnen zijn meestal correct van kwaliteit. Dat betekent dat je wijnen, zeker de ‘hogere’ wijnen bijna onvermijdelijk ook moet beoordelen op hun stijl, en op hun kwaliteit in een die stijl. Niet zo simpel, eerlijk gezegd. Zelf vind ik het een goede ontwikkeling dat het hout in veel wijnen meer terughoudend is. Maar ik wil de wijnen die ik drink wel graag rijp. Een procentje alcohol meer vind ik niet zo erg, zolang de wijn maar in balans is. Maar ik respecteer uiteraard ook de wijndrinkers die meer hout aangenaam vinden, of die liever wijnen met minder alcohol drinken. Wederom, als de wijn maar in balans is. Zo zat ik in Campo de Borja van de zomer wijnen te proeven die zeer krachtig waren, tegen het overrijpe aan. Je zou kunnen zeggen dat deze wijnen ‘te zwaar’ waren, of te alcoholisch. Maar dat waren ze op zich niet. Het waren gewoon heel goede wijnen, in deze, wat meer overrijpe stijl. Dat anderen in Campo de Borja liever een eleganter type Garnacha maken, is hun goed recht. In beide types kun je goede wijnen krijgen. Het is aan de wijnliefhebber om te kiezen welk type hij graag wil. Of misschien wil een liefhebber het ene moment wel de ene, en het andere moment de andere drinken, afhankelijk van het gerecht, bijvoorbeeld.

Aan ons, als wijncritici, de taak deze wijn goed te beoordelen, en vooral ook goed te beschrijven. Niet altijd gemakkelijk, maar we doen ons best. Tijden veranderen, en wij veranderen mee.

Ronald de Groot

Journalistiek gezien is de Franse wijnoogst van 2021 een heerlijke uitdaging. Een enorme puzzel, en dat allemaal uitpuzzelen is een lekker journalistiek werkje. Een jaargang als 2019 is wat dat betreft de dood in de pot. Allemaal lekkere wijnen. Prima, maar voor mij weinig aan te beleven. Hier in de Languedoc, waar ik op dit moment geniet van een heerlijke nazomer, zie je de voorbeelden. Twee wijngaarden naast elkaar, één met grenache, en een met syrah. De syrah heeft helemaal niets opgeleverd, en van de wijngaard met grenache is een prima oogst gehaald.

We liepen afgelopen vrijdag door de wijngaarden van de Côtes de Thongue, even op bezoek in een succesvolle IGP. Een goed moment om het over de nieuwe oogst te hebben. Tot onze verrassing was de stemming niet heel bedrukt, ondanks een gemiddeld 40 tot 50% kleinere oogst dan gemiddeld. De realiteit is altijd weer anders dan je achter bureau vandaan denkt. Als de buitenlandse pers schrijft dat Amsterdam een slagveld van rookbommen en geweld is, merken wij daar in de Watergraafsmeer ook niets van. Een andere realiteit, zogezegd.

De wijnboeren met wie we spreken, benadrukken dat het maken van wijn een visie op de lange termijn vraagt. De kleine oogst werd voorafgegaan door drie ruime oogsten. En de rode wijnen worden niet meteen verkocht. Meestal is het nu de rode wijn uit 2018 of 2019 die in de verkoop ligt. Zodat de pijn van een kleine oogst 2021 niet meteen op alle fronten wordt gevoeld. De pijn wordt over een paar jaar uitgesmeerd. En dat geldt niet alleen voor de producenten hier in de Languedoc.

Het helpt allemaal deze bijzondere jaargang goed te interpreteren. Net als een interview dat ik las met de nieuwe ‘ster’ in Bordeaux, de consulent Thomas Duclos op de website van Figaro Vin. Hij heeft bij Château Troplong-Mondot in Saint-Emilion het stokje overgenomen van Michel Rolland. Het verschil zou niet groter kunnen zijn. De wijn is veranderd van een blockbuster in een glas met elegantie, veel lichtvoetiger. Een opmerkelijke stijlbreuk. Daarmee is Duclos een kind van deze tijd, waarin het geklaag over wijnen met overconcentratie niet van de lucht is.

Zijn uitspraken over de oogst 2021 in Bordeaux zijn buitengewoon omfloerst, je moet zorgvuldig tussen de regels door lezen. Hij legt uit dat Michel Rolland de druiven later en rijper oogstte, omdat de kwaliteit vroeger minder gelijkmatig was, waarvoor het rijpere oogsten van de druiven de oplossing was. Maar tegenwoordig is de kwaliteit naar zijn zeggen zo goed, dat eerder oogsten, met meer accent op het fruit, meer voor de hand ligt. Maar uit zijn verhaal valt ook op te maken dat 2021 voor deze theorie een uitdaging vormde. In principe past de oogst van 2021 wel in zijn straatje: wijnen met minder suiker en meer zuren, waardoor frisheid en elegantie voorop staan. Maar ze hebben ook minder structuur, niet de natuurlijke rondeur van de zonnige jaren. Ze zullen, aldus Duclos, strenger van karakter zijn met minder zwoele, zoete elementen – waaraan we zo gewend zijn geraakt.

Wijlen René van Heusden noemde dit soort jaargangen in Bordeaux altijd spottend ‘klassiek’. Waarmee hij eigenlijk bedoelde dat ze nooit écht lekker werden, ook niet als ze langer rijpten. Jaren van nooit ingeloste beloftes, laten we maar zeggen. Denk aan wijnen uit de jaren negentig, die inmiddels bijna vergeten zijn. Dat maakt ons erg nieuwsgierig naar de nieuwe oogst. Dat wordt lekker ‘puzzelen’. Duclos wil de jaargang per se niet ‘klassiek’ noemen. Als het een klein jaar is, is het een klein jaar. Punt. Hij stelt dat degenen die een goede wijn hebben gemaakt, er hard voor hebben moeten werken. Maar dat niet iedereen die er hard voor heeft gewerkt, ook een goede wijn heeft gemaakt. Dat zegt genoeg, lijkt me.

In elk geval zijn ze in Bordeaux zo slim geweest de primeurproeverijen naar eind april te verplaatsen, wat de wijnen bijna een maand meer de tijd geeft om ‘af te ronden’. Dat zullen ze ongetwijfeld hard nodig hebben.

Ronald de Groot

Ergert u zich ook zo aan sommige reclames? Het lijkt wel of bedrijven steeds wanhopiger worden om maar te groeien, en de gekste dingen verzinnen om hun product ‘in de markt te zetten’. Een van de meest bizarre die ik recentelijk zag, is die van een anti-roos-shampoo, die je ook zou kunnen gebruiken voordat je roos krijgt. Dus een product voor een ‘aandoening’ die je niet hebt, en die je misschien ook nooit zal krijgen. Konden de marketeers van dit product echt niets beters verzinnen?

Ook zo’n plaag: influencers die van allerlei onzin verkopen of producten aanprijzen. Of die zich laten betalen voor alleen een foto met een glas wijn. Zo was ik onlangs in Nizza, rustig de wijnen aan het proeven. Maar even verderop lieten influencers zich tegen een vergoeding van € 500 fotograferen met een glas Nizza, om op hun instagram account te zetten, zonder verder iets van het product af te weten. Ik heb toch het verkeerde beroep gekozen, vrees ik…

Andere influencers beweren dat het goed is om geen koolhydraten te eten. En zo zijn er volgers die dit serieus nemen, en dus geen koolhydraten willen eten. Dat leidt vervolgens tot een rage in -bijvoorbeeld- ‘suikervrije’ wijnen. Daarover viel van de week een berichtje in mijn mailbox van de Wijn Insider, een Belgische website. Daarin wordt ingegaan op de zin en de onzin van deze nieuwe rage. Nou ja, aan de hand van een proeverij van suikervrije wijnen van ‘Pure the Winery’ wordt deze hype met de grond gelijk gemaakt. Pure marketing, in plaats van pure wijn, laten we maar zeggen.

Suikervrije wijn is natuurlijk sowieso onzin, net als de rage om geen koolhydraten te eten. Onze hersenen gedijen nu eenmaal uitsluitend op suikers, glucose wel te verstaan. Glucose wordt verkregen uit de koolhydraten in onze voeding. Als je geen koolhydraten eet, moet je lichaam ze (via een moeilijke omweg) uit andere voedingsmiddelen halen. Uit vetten bijvoorbeeld, of eiwitten. Dus koolhydraten zijn noodzakelijk. Alleen als je er te veel van eet, dan ga je vet aanmaken, en dat is inderdaad niet gezond.

Nu is het drinken van veel wijn inderdaad niet gezond, maar dan vanwege de alcohol, en niet vanwege de suiker. Veel wijnen bevatten sowieso geen of zeer weinig suiker. Zoals fino sherry of ongedoseerde champagne: helemaal suikervrij. Maar ook veel appellations hanteren voor hun droge wijnen een bovengrens van 4 gram/liter restsuiker. Zodat je glas minder dan 1 gram suiker bevat als de wijn aan zijn maximum zit, wat vrijwel nooit het geval is. Eén handje rozijnen (vaak in muesli) van 20 gram bevat bijna 14 gram suiker. Dus het fenomeen ‘suikervrije’ wijnen is sowieso grote flauwekul. Alleen zoete wijnen bevatten veel suiker. Het lijkt met hoog tijd dat marketeers en influencers eens wat beter hun huiswerk gaan doen, voor ze dit soort producten aanprijzen. Dat scheelt een hoop ergernis.

Ronald de Groot

Afgelopen vrijdag was het zover. Ik mocht afreizen naar de residentie, om met de Spaanse ambassadeur de prijzen voor het Spaanse wijnconcours uit te reiken aan de winnaars. Een bijzonder moment. Want steeds uitgesteld door covid, dus onmogelijk eerder te organiseren. Even genieten. Want niets is leuker dan de winnaars gewoon nog even op een rijtje door te proeven, ondanks het feit dat ze allemaal al eens bij ons op de proeftafel in Amsterdam hadden gestaan. En er dan ook met anderen over te discussiëren. Om je mening even te toetsen, en om te horen wat anderen er van vinden. Dat maakt wijn ook zo leuk. Een wijn kan nog zo goed zijn, anderen moeten hem wel kunnen waarderen. Want een goede wijn is niet automatisch voor iedereen ook ‘lekker’.

Gelukkig toonden de wijnen zich waardige winnaars in hun categorie. En dat de winnaar van de categorie ‘Beste rode wijn’ een machtige wijn is, tja, dat hoort er bij. Het blijft een indrukwekkend glas, of je het nu ‘lekker’ vindt of niet. Het mooie van de serie was dat de meeste wijnen echt ‘Spaans’ overkomen. Zoals de witte wijnen, gemaakt op basis van de lokale, Galicische druiven, godello en treixadura. Of de rosé, nu eens niet de zoveelste Provence-kloon, maar een wijn met kleur en die typische Spaanse, aromatische smaak. Vast niet iedereen zal hem lekker vinden, maar hij staat ergens voor. Typiciteit. We genoten van het moment.

Dat is het mooie van wijn. En het blijft leuk er over te discussiëren. Dat was ook zo bij onze proeverij van Tejo-wijnen, die liefst vier keer moest worden uitgesteld, en nu eindelijk ‘gewoon’ kon doorgaan. Het is inspirerend om dan een paar begeleide proeverijen te doen, en van de aanwezigen te horen wat ze vinden van wijnen die op tafel staan. Bij de twee proeverijen, met dezelfde wijnen, kon je de voorkeuren zien verschillen. De professionals gaven een andere witte wijn de voorkeur dan de consumenten, die kozen voor een lichter, meer fruitig type wijn. Mooi, hoe smaken kunnen verschillen. Dat is wijn. Die vorm van interactie hebben we lang moeten missen.

In beide proeverijen werden de wijnen op basis van lokale druiven positief gewaardeerd. Dat is dan weer leuk om te zien. Smaken verschillen, maar nieuwsgierigheid naar nieuwe wijnen en bijzondere druiven verbindt ons allemaal, als proevers en liefhebbers.

We kijken nu al uit naar de Champagne-proeverij, ook uitgesteld, tot 22 november. Hopelijk kan ook deze op de ‘normale’ manier doorgaan. Zodat we ons gesprek over de wijnen kunnen voortzetten. Dit keer over Champagne. Fingers crossed.

Ronald de Groot

Dat de wijnjaren in West-Europa behoorlijk kunnen verschillen, zowel in kwaliteit als in kwantiteit, is een vast gegeven. Bovendien verschillen de resultaten vaak ook flink per wijngebied. Dat geldt in hoge mate voor Frankrijk, met zijn grotendeels door de Atlantische Oceaan beïnvloede klimaat. De Languedoc en de Provence liggen meer onder invloed van de Middellandse Zee, dus daar zijn de verschillen tussen de jaargangen als regel kleiner. 2021 is de uitzondering die de regel bevestigt. Dit jaar zijn werkelijk vrijwel alle wijngebieden getroffen door problemen met het weer, die varieerden van verwoestende nachtvorst tot hagel, maar ook hitte en droogte met bosbranden. Maar daarnaast in de meeste gebieden ook nog extreme regenval, vooral midden juli. Enige voordeel: voor de meeste streken was het een koele zomer.

Met een geschatte opbrengst van zo’n 33 miljoen hectoliter moeten we teruggaan naar 1977 om een ongeveer even kleine oogsthoeveelheid te vinden. Met de aantekening dat er in Frankrijk destijds meer wijngaarden stonden aangeplant. De oogst ligt daarmee zo’n 30% lager dan het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar. Maar de verschillen zijn groot, afhankelijk van het terroir en de aangeplante druiven. Witte druiven staan vaak op koudere plekken en zijn dus veel getroffen door de nachtvorst, zoals sauvignon blanc in Bordeaux en chardonnay in de Languedoc. Gebieden als Chablis en het zuiden van de Bourgogne, rond Pouilly-Fuissé, zijn zwaar de pineut. De Jura meldt zelfs een 80% lagere oogst, de Elzas een daling met ‘slechts’ 17%.

Maar het is niet alleen de nachtvorst die zijn tol eiste. In de loop van de zomer was het vooral de extreme meeldauwdruk in gebieden waar het veel regende, waardoor bladeren en druiven werden aangetast. Daarbij speelt een rol dat veel boeren tegenwoordig biologisch werken. Frankrijk beschikt inmiddels over een kwart van het biologische wijngaardareaal van de wereld. Maar bij biologisch boeren heb je minder middelen tegen meeldauw tot je beschikking. Eigenlijk alleen koper.

Dit is terug te zien in de statistieken van laboratoria die zich bezig houden met de analyse van wijndruiven voor de oogst. Zo meldde het bedrijf Excell (bron: vitisphere.com) dat de hoeveelheden koper op de druiven in de verschillende regio’s op recordhoogte lag. Gemiddeld werd rond half september 3 mg/kg koper gemeten, en bij biologisch werkende bedrijven bedroeg dit gemiddeld het dubbele. Er werd zelfs een (nog nooit gemeten) uitschieter van 24 mg/kg genoteerd. Als de koper niet door de regen wordt weggespoeld, kan het leiden tot problemen met de gisting. Dat komt omdat het de werking van saccharomyces afremt, de gist die verantwoordelijk is voor de juiste omzetting van suiker naar alcohol, door deze gisten te verzwakken. Dat kan leiden tot meer vluchtig zuur en de vorming van vetzuren, die problemen kunnen veroorzaken bij de malolactische gisting. Daar komt bij dat het bedrijf ook recordhoeveelheden gisten op de druiven vond. Waaronder ook veel ‘foute’ gisten, die eveneens kunnen leiden tot het ontstaan van vluchtig zuur, of verantwoordelijk kunnen zijn voor andere ‘foute’ geurtjes in de wijn. Dus technisch gezien is het ook in de kelder een zeer uitdagend wijnjaar.

Daar staat tegenover dat degenen die alle problemen hebben weten te omzeilen, dan wel op te lossen, uiteindelijk goede wijnen gemaakt kunnen hebben – hoe weinig ook. In de Champagne spreken sommige producenten van een goed jaar om een mooie millésimé te kunnen maken, door goede zuren en lage suikergehaltes – voor het maken van goede basiswijn voor champagne een groot voordeel. En in recente hete zomers een uitdaging. Ook uit de Loirestreek komen positieve berichten over de kwaliteit. Daarnaast liggen hier en daar nog wel wat onverkochte voorraden vanwege de covid-crisis van afgelopen jaar en de exportproblemen naar de V.S. Dat scheelt weer als er wijn moet worden geleverd.

Dat is ook weer eigen aan wijnland: het optimisme is nooit ver weg. Waarschijnlijk is het volgend jaar weer beter. Onder het motto: blijf vooruitkijken, en niet achteruit.

Ronald de Groot

Gisteren was ik bezig met de voorbereiding van een seminar, vandaag, over wijnen uit de Portugese streek Tejo. De streek is genoemd naar de Taag, de enorm brede rivier die het hart vormt van dit grote wijngebied. En ook de rode draad. Maar als je kijkt naar de wijnen, dan is die rode draad lastig te ontdekken. Het gebied is zo uitgestrekt en zo wisselend qua ondergronden en microklimaat, dat de wijnen zeer uiteenlopend van karakter zijn. Je vindt hier dan ook rood, wit, rosé, mousserende en zoete wijnen. En ook nog eens in veel verschillende stijlen en druivensamenstellingen. Net wat je lekker vindt.

Daar komt bij dat het gebruik van zo ongeveer alle internationale en Portugese druivenrassen hier is toegestaan. Dat zorgt voor een verfrissende experimenteerdrift. Je vindt er bijvoorbeeld veel blends van internationale en Portugese druivenrassen. Met verrassende wijnen als resultaat. Het gebruik van druiven die elkaar goed aanvullen op het vlak van zuren, diepgang en aroma is interessant, en het maken van de juiste blend is een vak apart. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat hier ook wordt gewerkt met blends, omdat bodega’s bang zijn wijnen op basis van hun puur Portugese druiven niet te kunnen verkopen. Dus alleen arinto is lastig, en arinto/chardonnay is dan vertrouwder.

Het schetst een beetje de problemen die een wijngebied als Tejo heeft bij de promotie van zijn/haar wijnen. En toch worden hier mooie en verrassende wijnen gemaakt, zoals de deelnemers aan het seminar zelf kunnen constateren. Maar het probleem van zo’n wijngebied is dat de wijndrinker het niet kan associëren met een bepaald type wijn. Als je denk aan Chablis – zo’n beetje het andere uiterste – dan weet je dat je een droge wijn op basis van chardonnay in het glas krijgt. Dat is het dilemma van veel wijnstreken. Wijndrinkers hebben behoefte aan ‘duidelijkheid’, zelfs als die niet bestaat. Veel wijndrinkers vragen een ‘Chardonnaytje’, in de veronderstelling dat je een bepaald type wijn krijgt. In de realiteit maakt het enorm veel uit waar de wijn vandaan komt, of hij al of niet op hout is gerijpt en (deels) een malolactische gisting heeft ondergaan.  Tja. Degenen die nóg meer zekerheid willen, vragen dan om een ‘unoaked’ Chardonnay. Alsof chardonnay en hout vijanden van elkaar zijn. Nee dus.

Dit soort zekerheden kan een wijngebied als Tejo domweg niet bieden. Zodat de wijndrinker bij Tejo moet gaan nadenken, en zijn eigen weg moet vinden. Het is geen ‘merk’, met een duidelijk profiel. Geen wijn die je in de supermarkt zomaar uit het schap pakt. En dat is in deze tijd een handicap. Je moet de wijnen echt bewust willen ontdekken. Ik hoop dat de bezoekers aan de proeverij en het seminar een duidelijker beeld krijgen van wat er te koop is. In elk geval zijn ze er gelukkig nieuwsgierig genoeg naar. En met nieuwsgierigheid naar iets nieuws en iets ánders, daar begint het allemaal mee.

Ronald de Groot

Vandaag is de workshop van Ronald de Groot over Tejo. Er zijn nog enkele plaatsen vrij!

Vorige week schreef ik over de cadeautjes die Emanuel Macron in het kader van zijn herverkiezing uitdeelt aan Franse boeren. Deze week bleek dat andere landen niet genegen zijn cadeautjes uit te delen aan Macron. Het schrappen van de Australische order voor Franse onderzeeboten kwam hard aan. Nu schrijf ik gelukkig niet over politiek, maar op de een of andere manier hebben wijn en politiek steeds meer met elkaar te maken. Onze online marketeer Eelco Keuris vroeg me dan ook naar aanleiding van dit Australische besluit of ik dacht dat Frankrijk zich binnen Europa hard zou gaan maken voor hogere invoerheffingen op Australische wijn. Dat is zeker een aardige overpeinzing waard.

Zeker is dat de machtige economieën van deze wereld dit soort maatregelen niet schuwen. Australische wijn was marktleider in China, maar heeft een enorme klap gekregen door de Australische eis dat de WHO in China meer onderzoek zou moeten gaan doen naar de herkomst van het covid-virus. Torenhoge Chinese importheffingen waren het gevolg. Die kwamen er niet op steenkool, want China heeft geen Australische wijn nodig, maar wel steenkool. Zo blijft alles politiek.

De V.S. strafte (onder andere) Frankrijk voor de subsidies aan Airbus, ook met importheffingen op onder andere wijn. Kennelijk een populair boycot-product. Rusland doet het weer anders. Die zoeken naar een luis in een bos bloemen, als er ruzie is met Nederland. Of ze zeggen dat echte Champagne uit Rusland komt en niet uit Frankrijk, zoals onlangs is gebeurd. Hoogst origineel, dat moet gezegd. Maar ook dat is politiek.

Ik was afgelopen weekend in Italië, en Italië boert op wijngebied heel goed. Het land stoot andere landen niet voor het hoofd, dat moet je concluderen. Het houdt China te vriend, maar ook Rusland en de V.S. Dit gedrag betaalt zich uit, dat kun je zien. Het heeft ook geen grote defensie-industrie, zoals Frankrijk, dat zich sinds generaal De Gaulle op defensiegebied altijd onafhankelijk heeft opgesteld. Het heeft de Fransen geen windeieren gelegd. Niet voor niets heeft de familie Dassault, van de fabriek die onder andere mirages maakt, de beroemde straaljagers, een eigen château in Saint-Emilion. Maar nu wordt de Franse defensie-industrie, zeer tot Franse frustratie, slachtoffer van hogere machten.

Dat de Fransen nu zoveel misbaar maken over het Australische ‘verraad’, zal naar mijn smaak ook veel te maken hebben met de herverkiezing van Macron. Dit doet zijn binnenlandse imago bepaald geen goed. Overigens zou Frankrijk zelf nooit zulke grote defensieorders in het buitenland plaatsen. Maar dat terzijde.

Om terug te komen op mogelijke Europese tegenmaatregelen: dat lijkt me onwaarschijnlijk. Europa doet het op dat vlak gewoon ánders. Het werkt met wat wel wordt genoemd ‘soft power’. Het formuleert regels voor de interne markt, en legt deze regels vervolgens op aan producten die worden geïmporteerd. Op wijngebied zorgt het er voor dat wereldwijd wordt gewerkt met herkomstbenamingen naar Europees (Frans) model. En wil je zaken doen met Europa, dan moet je afzien van het gebruik van beschermde namen als ‘port’ of ‘champagne’. Het zegt bijvoorbeeld ook dat als je een druif op het etiket wilt vermelden, minimaal 85% van de wijn van deze druif moet zijn gemaakt. Andere landen schikken zich daarnaar, omdat Europa wel een belangrijke exportmarkt is.

Maar deze politiek laat geen ruimte voor strafmaatregelen omdat de belangen van één lidstaat worden geschaad. Gelukkig maar. Het zou toch vreemd zijn als wij meer voor Australische wijn zouden moeten gaan betalen omdat Frankrijk en Australië overhoop liggen op een terrein dat niets met wijn te maken heeft. Overigens is het wel zo dat de Australische promotiegelden voor wijn de afgelopen jaren vooral naar de Aziatische markt zijn gegaan. Dat is nu niet zo goed afgelopen, met het échec in China. Ik ben benieuwd of Australië op dit vlak op zijn schreden gaat terugkeren. Dat zou niet onverstandig zijn. Europa is heel saai, maar op politiek vlak een stuk betrouwbaarder dan de landen waar ze down under zo graag zaken mee doen.

Ronald de Groot

Nu het moment van oogsten is aangebroken, kunnen de Franse wijnboeren de schade van een duivels moeilijk jaar definitief opmaken. En de balans is niet bepaald positief. De producenten in de Languedoc-Roussillon bevinden zich in de frontlinie. De oogst begint daar al eind augustus. Vorig jaar kwam er 12,3 miljoen hectoliter binnen. Dit jaar zal de hoeveelheid naar schatting niet hoger uitvallen dan 7,5 miljoen hectoliter. Dus gemiddeld wordt zo’n 40% minder binnengehaald dan een jaar geleden. Een enorme plas wijnminder, dat moge duidelijk zijn. Belangrijkste oorzaak is de verwoestende vorst van 8 april – voor deze streek zeer ongewoon. Maar extreme droogte (in de Roussillon), hagel en bosbranden (in de Aude) hebben allemaal hun steentje bijgedragen. Natuurlijk zijn de verschillen tussen producenten onderling groot. Vorst treft bijvoorbeeld vooral lagere wijngaarden, dus in de vlakte, omdat koude lucht zwaarder is. Het is voor de producenten een hard gelag, dat is zeker.

Uit andere Franse wijnstreken horen we dezelfde berichten. In de Loire wordt gesproken van min 50%, met uitschieters van min 75%. Ongelooflijk. Voor Frankrijk in totaal wordt gesproken van een min van 25%. Een flinke aderlating. Ook in streken als de Champagne en de Bourgogne is veel schade. Ook Bordeaux heeft de problemen niet kunnen ontlopen.

Uiteindelijk is het daarmee de vraag in hoeverre prijsstijgingen de verliezen enigszins goed kunnen maken. François Teisserenc (Domaine de l’Argjolle, Côtes de Thongue), die we onlangs bezochten, was er niet optimistisch over. Hij rekende voor dat het productieverlies ongeveer net zoveel zou bedragen als er ‘normaal’ aan overschot op de wereldmarkt is. Dus het zorgt hoogstens voor meer balans tussen vraag en aanbod. Een deprimerende gedachte. Als we zien dat Italië 9% minder oogst verwacht, dus een vrijwel normale hoeveelheid, evenals Spanje, dan kan hij wel eens gelijk krijgen.

Gelukkig voor de Franse (wijn)boeren zitten we in het jaar voor de presidentsverkiezingen. President Macron heeft voor dit jaar een miljard euro gereserveerd om financiële steun te verlenen aan diegenen die te maken hebben met klimaatverandering – voorjaarsvorst, extreme meeldauw door veel regen, enzovoort. En nu heeft hij ook aangekondigd dat er een fonds komt waarin jaarlijks gemiddeld 600 miljoen euro aan Franse en Europese gelden worden gestort om te dienen als nationale verzekering tegen schade aan de oogst door klimaatverandering. Boerenbedrijven kunnen zich in de praktijk niet verzekeren tegen dit soort schades, en dit fonds moet door ‘nationale solidariteit’ een oplossing voor dit probleem bieden. Het fonds moet voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar gerealiseerd zijn, en in 2023 van start gaan. Kennelijk heeft de president de steun van de boeren nodig voor zijn herverkiezing. Maar het is in elk geval wat.

Ik denk overigens dat geen enkele financiële steun een verlies van de oogst ook maar écht kan goedmaken. Het moet enorm frustrerend zijn om in een paar uur – door vorst of hagel – of in een kletsnatte zomer – door voortdurende meeldauw – je oogst verloren te zien gaan. En vervolgens geen of heel weinig wijn te kunnen maken. En dan je klanten teleurstellen dat je niet genoeg kunt leveren. De klimaatverandering maakt het (wijn)boerenleven er niet gemakkelijker op. Zelfs niet als ze voor hun schade worden gecompenseerd.

Ronald de Groot

Blind proeven met het panel blijft een mooie manier om geest en tong te scherpen. Regelmatig komen we mooie en bijzondere wijnen tegen. De meest bijzondere bespreken we in onze video’s met aanbevolen wijnen. Afgelopen dinsdag werden we heel erg verwend met een fles ‘Ornellaia La Grazia’ 2018, een wijn die er voor de aanwezigen direct uitsprong. Geweldig. Maar ja, het is dan ook een echte ‘cultwijn’, zoals we dat tegenwoordig noemen. Hoe dan ook, als je deze wijn proeft, cultwijn of niet, is en blijft het een heel bijzondere wijn, die uitblinkt door zijn raffinement en vooral zeer zachte en gepolijste karakter, zonder flauw te worden. Spannend tot de laatste druppel.

Met cultwijnen bedoel ik wijnen die zo gewild zijn, dat iedereen ze graag wil hebben, en tegen een hoge prijs. Een wijn die toch wel wordt gekocht, laten we maar zeggen. Tja, door wie eigenlijk? Nou ja, ik kan me best voorstellen dat je, als je toch geld genoeg hebt, helemaal niet naar de prijs kijkt, maar gewoon naar drinkplezier, onder het motto ‘het leven is te kort om slechte wijn te drinken’.

Maar het lijkt er op dat dit bij een deel van de kopers niet het belangrijkste argument is. Ze dienen ook als speculatie-object, zo lijkt het. Van importeurs krijg ik te horen dat er een run is op zeldzame wijnen, en dat de allocaties aan bijzondere wijnen, het deel dat ze mogen verkopen, steeds heel snel ‘op’ is. Dat is eigenlijk zo’n beetje het beeld van dit moment. De duurste wijnen zijn het eerste weg. Het goedkope geld klotst tegen de plinten, spaargeld levert niks meer op, dus gaat het geld naar andere ‘beleggingen’, waar dure wijn er dan een van is.

Je ziet dan ook meer en meer superwijnen in kleine oplages. Daarmee wordt (bewust) ingespeeld op deze speculatiedrift. Liv-ex, een handelsplatform dat is gespecialiseerd in ‘hoge wijnen’, publiceert op gezette tijden een classificatie met vijf niveaus – crus eigenlijk – gerelateerd aan de prijs. Niet toevallig evenveel classificaties als die van 1855 – ook gebaseerd op de prijs. In de nieuwste lijst van 2021 constateert Liv-Ex dat het aandeel Bordeaux en Bourgogne in de classificatie afneemt ten opzichte van die van 2019. Daarbij stijgt het aandeel van Italiaanse en Californische wijnen. Het aandeel van Italië verdubbelde ruim tot 83 wijnen (van 349 in totaal). Californië steeg van 10 naar 22 wijnen. Aan de top zijn het vooral de wijnen uit Piemonte (Barolo, Barbaresco) die terrein winnen. Dat is mede te danken aan het op de markt brengen van ‘crus’, kleinere wijngaarden, in beperkte oplages. Waarmee de speculatiedrift in de hand wordt gewerkt. Barolo wordt zo de Bourgogne van Italië, al kunnen de prijzen nog niet tippen aan die van de hoogste Bourgognes, met als grote uitschieter de Romanée-Conti van DRC. Daar staat geen maat op.

Het speculatieve karakter van de prijzen is goed af te lezen aan Bordeaux. Wijnen als die van Le Pin en Pétrus zijn veel duurder dan die van, pakweg, Latour of Lafite. De gemaakte aantallen zijn veel kleiner, en daarmee de zeldzaamheidswaarde. Dat ze beide op basis van 100% merlot zijn gemaakt, speelt waarschijnlijk ook nog een rol. Dat maakt ze meer benaderbaar. Gelukkig hebben de grote châteaux in Bordeaux de verleiding om een topwijn te maken in kleine oplages tot nu toe kunnen weerstaan. Ik hoop dat het zo blijft. Ze zijn zo al duur genoeg. Dat het aantal Bordeaux in de toplijst daalt, jammer dan. Voor mij blijft een fles wijn toch vooral om gewoon op te drinken.

Ronald de Groot

We zitten in de auto met Louis Geirnaerdt, Nederlandse geoloog en selfmade wijnondernemer in Spanje, met wijngaarden in onder andere Cariñena en Campo de Borja. We zijn vanuit Zaragoza op weg naar Campo de Borja, voor een bezoek dat we eigenlijk vorig jaar al gepland hadden. Goed om even bij te praten. ‘Ik lees elke maandag je stukje op de website, ik krijg een alert als het er staat’. Kijk, daar doen we het voor. Mijn ijdelheid is gestreeld. ‘Zo’n stukje, ‘de hand van god’. Zoiets is interessant voor mij. Als wijnmaker en romanticus voel ik me altijd geroepen iets ánders te maken, iets bijzonders. Maar ik weet heel goed dat het maar een kleine groep mensen is, die geïnteresseerd is in iets speciaals.’ Dat is in wezen een open deur. Vaak zijn het sommeliers en journalisten die in hun zoektocht naar iets nieuws komen met een natuurwijn of een oranje wijn. Niets mis mee, als het maar lekker is. En dat is helaas lang niet altijd het geval. Toen ik een keer met een bevriende wijnrelatie uit eten ging, had hij al een glas ingeschonken gekregen. Natuurwijn. De wijn stonk naar mest. ‘Heerlijk, moet je ook nemen.’ ‘Sorry, ik neem liever een gewone wijn’, antwoordde ik. Hij rook even later aan mijn glas en riep de sommelier. ‘Sommelier, ik wil toch liever ook die gewone wijn.’ Dat bedoel ik. Voor een groot publiek zijn dit soort wijnen dan ook niet zo geschikt. Begrijp me goed, er zijn ook lekkere natuur- en oranje wijnen.

Louis: ‘Mijn vrouw, Eugenie, houdt me altijd bij de les. Ik had ooit een gesprek met een grote succesvolle Duitse importeur, waar ik zaken mee deed. Ik vroeg hem wat het geheim van zijn succes was. “Geheim? Ach, ik zou niet spreken van een geheim. Het is eigenlijk heel simpel. In Duitsland heb je een paar duizend importeurs. Van die paar duizend importeurs richt 99% zich op 2% van de markt, de liefhebbers die houden van een goed glas. Daar houd ik me niet mee bezig. Ik richt me op de 98% die gewoon wijn wil drinken zonder daar verder veel belangstelling voor te hebben. Omdat die groep zo enorm veel groter is, hebben we al jaren veel succes. Dus we houden ons ook strikt aan die formule.”

Dus als wijnmaker is het leuk om bijzondere (en dure) wijnen te maken. Of iets buiten de gebaande paden. Maar als je ‘gewoon’ goede wijnen wilt maken, dan kun je niet om het grote publiek heen, zo is de les van dit betoog. Dominee Jan Dirk Wassenaar verwoordt het in de NRC van afgelopen zaterdag prachtig: “Dure wijnen hoef ik ook niet, Chateau Migraine is goed genoeg voor me.” Een heerlijke Hollandse benadering. Doe maar gewoon, dat is al gek genoeg.

Het doet me eens te meer beseffen dat het een voorrecht is om te mogen schrijven voor de 2% die wél in mooie wijnen geïnteresseerd is. En die niet eens extreem duur hoeven te zijn.

Ronald de Groot