Afgelopen week viel er een bericht van wijnboer Derrick Neleman in onze brievenbus – via de mail uiteraard. Naar aanleiding van het recente advies van de Gezondheidsraad, waarin stond dat er geen veilig niveau van alcoholinname bestaat, nam hij het op voor ‘zijn’ product, wijn. Ik citeer. “Waarom drinken wij mensen wijn? Alcohol is een gif, dat is ons behoorlijk ingepeperd door de instanties. Iets wat we al wisten, dus de vraag blijft: waarom drinken we dan? De Canadese professor Edward Slingerland – filosoof, geen arts – stelt dat de voordelen opwegen tegen de nadelen. En wat zijn die voordelen? Alcohol maakt ons blij, neemt remmingen weg. Zorgt ervoor dat we socialer zijn, opener naar vreemden, en zelfs creatiever. In zijn boek Drunk, how we sipped, danced and stumbled our way to civilisation stelt Slingerland het duidelijk: als alcohol alleen maar gif is, was het drinken ervan al lang weggeëvolueerd.”
Hoewel sympathiek, is dit geen medisch argument, en dat van de Gezondheidsraad wel. En sowieso worden degenen die zelf belang hebben bij de sector als partijdig gezien. Goede argumenten en gedegen wetenschappelijke onderzoeken worden op die manier domweg genegeerd. Voorafgaand aan het -langverwachte- advies stond er een uitgebreid artikel in de Volkskrant, waarin werd beschreven hoe de biersector wetenschappers had betaald en dat sommige onderzoeken, waaraan deze hadden meegewerkt, moesten worden teruggetrokken. Wat dit zegt? Dat degenen in de biersector die dit verzinnen, gewoonweg ongelooflijk dom zijn. Wat het niet wil zeggen? Dat alle onderzoeken naar het effect van alcohol op onze gezondheid de prullenbak in kunnen. Deze week nog kwam een onderzoek binnen waarbij nog maar eens een keer bleek dat voor een oudere leeftijdsgroep bij matig alcoholgebruik de kankersterfte lager is dan bij de groep die helemaal niets drinkt (link.springer.com/article/10.1007/s11606-026-10479-3). Daar boven op komt dat er bij matige drinkers minder diabetes, minder hartaanvallen en minder herseninfarcten optreden. Het probleem is dat er bij de landelijke kranten, ook de kwaliteitskranten, geen wetenschapsjournalisten zijn die de adviezen van de Gezondheidsraad durven te nuanceren. Met de name de Volkskrant lijkt stevig in de greep van de anti-alcohol-lobby. De media houden van oneliners. ‘Zitten is het nieuwe roken’. ‘Aan rauwmelkse kaas kun je doodgaan’. Wat overigens klopt. De Europese Unie had deze bijna verboden.
Begrijp me goed, ik ben me heel goed bewust van de problemen die alcohol veroorzaakt. Verkeersdoden, binge-drinken, alcoholverslaving. Maar élke liefhebber van een glas hier van te betichten, dat gaat weer veel te ver. Niemand zal mij er op kunnen betrappen dat ik zal beweren dat alcohol onder de – pakweg – veertig jaar gezondheidsvoordelen heeft. Al zijn de nadelen bij matig drinken nu ook weer niet zó groot, vooral voor mannen – sorry dames – vanwege een licht verhoogd risico op borstkanker.
Maar de wijnindustrie, die een product maakt met een lange culturele geschiedenis – zoals Neleman terecht aanstipt – over één kam scheren met de tabaksindustrie, dat gaat echt veel te ver. Niet voor niets wordt in de wijnindustrie hard gewerkt aan producten met weinig of geen alcohol. Sigaretten, met hun nicotine, zijn per definitie verslavend. Matige drinkers, die rustig een of meer dagen kunnen overslaan, zijn echt niet alcoholverslaafd. Alcoholverslaving is daarnaast natuurlijk een ernstig probleem – ook dat ontken ik niet. Maar wie drinkt, is niet per definitie verslaafd. Sterker nog, verreweg de meeste drinkers zijn helemaal níet verslaafd.
En dan heb ik het nog niet eens over het lot van eerdere pogingen om alcoholconsumptie te bestrijden, zoals de drooglegging in de V.S. En laten we het eclatante succes van de ‘war on drugs’ niet vergeten. Hier in Amsterdam kan elke koerier je op bestelling alles leveren wat je hartje begeert. Verboden of niet.
Gek genoeg moet ik soms denken aan de Amsterdamse ‘strijd’ tegen fatbikes. Deze fietsen roepen bij mij ook wel ergernis op. Maar waarom eigenlijk? Met hun luxe zitjes en brede banden zijn het geen bijzonder gevaarlijke vervoermiddelen. Je blijft er niet mee steken in de tramrails, zoals me met een gewone fiets wel eens is gebeurd. Nee, het probleem van fatbikes zijn de bestuurders. Sommigen zijn (veel) te jong en rijden te hard of negeren elke verkeersregel – wat zowat elke fietser in Amsterdam op zijn/haar manier doet. Maar in plaats van deze bestuurders aan te pakken, moet de fatbike het als vervoermiddel ontgelden. Niets anders dan een teken van bestuurlijke onmacht.
Hoewel als verhaal veel ernstiger en veel ingewikkelder, dringt de vergelijking met alcohol zich toch op. Het probleem zit ‘m niet in de drank die al millennia oud is, maar in de (verkeerde) gebruiker. Laat de overheid zich daar op richten, want dat is waar het werkelijke probleem zit, niet in de gematigde drinker, zeker niet de wat oudere. Want hoewel de anti-alcohol-lobby het niet wil erkennen en kranten er niet over durven te schrijven, is er overtuigend medisch bewijs dat alcohol na het veertigste jaar wél gezondheidsvoordelen heeft. En voor die groep geldt dus niet wat de Gezondheidsraad zegt. Er bestaat wel degelijk een veilige ondergrens, afhankelijk van de gebruiker. Hoe ouder de gebruiker, des te hoger die ondergrens. Gematigde drinkers leven langer dan geheelonthouders, dat laat de statistiek overtuigend zien, en die groep geeft ook minder doden door kanker te zien. Door dat niet in het advies mee te nemen, ondergraaft de Gezondheidsraad zijn eigen geloofwaardigheid. I rest my case.
Ronald de Groot
