Afgelopen week waren we afgereisd naar het zuiden van de Pfalz, naar het dorpje Leinsweiler. Het slaperige dorpje, waar je niet eens een bakker kunt vinden, is onderdeel van de Südliche Weinstrasse van de Pfalz. Dit is de weg die leidt langs alle wijndorpen van de streek. Dat klinkt natuurlijk mooi, maar de realiteit is dat dit deel van de Pfalz, ten zuiden van Neustadt an der Weinstrasse, maar weinig bezoekers trekt. Hoogstens wat mensen die op zoek zijn naar rust en die graag wandelen of fietsen in de prachtige, beboste heuvels van de streek – zeer de moeite waard. Qua sfeer en uitstraling zou je je bijna in de Elzas kunnen wanen. Sterker nog, dit deel van de Weinstrasse was in de tijd van Napoleon Frans grondgebied. De druiven die hier staan aangeplant, zoals weissburgunder, grauburgunder en pinot noir doen ook eerder denken aan de Elzas dan aan Duitsland. Dat heeft overigens ook met de klimaatopwarming te maken. Maar de wijnen hebben hier niet de reputatie van de meer noordelijke gemeenten.
Een van de weinige ‘attracties’ van Leinsweiler is het kurkentrekkermuseum. Nou ja, museum is een groot woord voor een soort huiskamer vol met historische kurkentrekkers. Voor ons een wandeling van ruim tien minuten om er te komen. Onderweg zegt een voorbijganger, die vraagt waar we heen gaan, dat we alleen met een ‘Termin’ naar binnen mogen. Gelukkig hebben we die. Het museum heeft dan ook geen officiële openingstijden, je moet eerst bellen of mailen om te vragen of je ontvangen kunt worden. Maar we hadden geluk. Als we in de ochtend bellen, krijgen we te horen dat degene die het museum beheert – in haar woonhuis, Annette Minges, ons om twaalf uur kan ontvangen.
Het blijkt een bijzondere ervaring. Nog nooit werden we in een museum zo persoonlijk ontvangen. De trots straalt er van af, net als het enthousiasme. Ze vraagt of we weten hoe lang er al kurkentrekkers worden gebruikt. Een jaar of 250, zouden we zo denken. Ja, grappig, veel mensen zeggen iets van 3000 jaar. Maar hoewel er destijds wel wijn was, waren er nog helemaal geen kurken. Ze vertelt dat de Engelse adel een methode zocht om de flessen port op een goede manier af te sluiten. In de portstreek was kurk voorhanden, en dat was een perfecte oplossing. De oudste kurkentrekker in haar verzameling dateert dan ook uit de periode 1780 tot 1790. In de eeuwen daarna was de kurkentrekker een onuitputtelijke bron van inspiratie. Vooral de kleinste kunstwerkjes zijn heel bijzonder. Kurkentrekkertjes voor de picknick, of geïntegreerd in een piepklein wijnvaatje, bijvoorbeeld. En, kurkentrekkers waren ook een echt ‘mannending’, aldus Annette. Ze toont ons kurkentrekkers die niets aan de verbeelding overlaten, met gespreide benen en een levensecht geslachtsdeel. Dat van de vrouw aan de ene kant en de mannelijke versie aan de andere kant. Daarnaast minuscule versies van de kurkentrekker voor poppenhuizen en heel grote, als decoratie voor in een wijnbar of café. En allerlei versies met hefbomen, om de kurk er gemakkelijker uit te krijgen. Aan de muur catalogi van Christie’s. Dat veilinghuis organiseerde in de jaren negentig zelfs nog veilingen met alleen maar kurkentrekkers. Das war einmal. Ook vlooienmarkten en andere gelegenheden om aan bijzondere kurkentrekkers te komen, zijn een beetje opgedroogd. De tijd om op dat soort plekken bijzondere vondsten te doen, ligt al lang achter ons.
Wat ze van de schroefdop vindt? Wellicht prozaïsch, maar voor witte wijnen is het een perfecte oplossing, vindt ze. Dus voor haar geen heimwee naar de kurkentrekker.
We mogen pas weg na het nuttigen van een glas loepzuivere Riesling. Van welk domein wil ze niet zeggen, dat is haar ‘Geheimtip’. Misschien een volgende keer.
Ach, de kurkentrekker. Wat zouden we zonder moeten? We zijn een mooie ervaring rijker.
Ronald de Groot, hoofdredacteur
