In deze artikelen brengen we het persoonlijke verhaal van de wijnmaker (m/v) achter de wijn. Onlangs gingen we op bezoek bij Chiara Boschis uit Barolo, eigenaresse en wijnmaker van E. Pira & Figli. Een fijne ontmoeting met een bijzondere vrouw.
Vrouw en wijn in Barolo
Het is 4 september 2025 en de oogst gaat morgen van start. Maar nu is Chiara Boschis nog heel ontspannen en neemt ze alle tijd voor ons. Ze leidt ons rond langs de vele foto’s en documenten aan de muur richting de proeftafel. We zien haar op een foto met de titel ‘The Barolo Boys’. Ze valt met haar, toen nog kortgeknipte haar, niet direct op tussen die mannen maar toch ziet ze verbazing op onze gezichten. Bij het proeven vertelt ze haar verhaal
“Ik kom uit een wijnmakersfamilie. Mijn ouders waren eigenaar van Borgogno hier in Barolo. De familie Pira zijn goede vrienden van mijn ouders. Gigi Pira is de wijnmaker, zijn twee zussen helpen in het bedrijf. Geen van drieën hebben ze kinderen. Als in 1980 Gigi sterft erven zijn twee oude zussen het bedrijf. Maar zij kunnen en willen het wijnbedrijf niet doorzetten. Ze kloppen aan bij mijn ouders, die bezig zijn hun bedrijf over te dragen aan mijn twee broers. Niet aan mij, want ik ben een vrouw. De traditie schrijft namelijk voor dat alleen een man het bedrijf kan overnemen. Alleen dan blijft de naam van de familie verbonden aan het bedrijf. Dochters gaan ooit trouwen en verlaten dan het ouderlijk huis. Natuurlijk krijgen ze dan wel hun erfdeel mee. Maar zolang ze nog thuis wonen blijft hun inbreng beperkt tot meehelpen in de administratie, promotie of de wijnverkoop. Zo ging dat. Ik zou dus nooit eigenaar kunnen worden van ons wijnbedrijf. Dat vond ik erg jammer, want ik had wel degelijk ambities in die richting. Mijn broers en ouders zeiden tegen de gezusters Pira dat ze graag wilden helpen met hand en span diensten maar dat ze het bedrijf niet willen overnemen. Toen zag ik mijn kans schoon en stak ik mijn hand op!”
Vijfentwintig en onervaren
De jonge Chiara is bijzonder gemotiveerd maar heeft geen geld. Zij krijgt het -met steun van haar familie- toch voor elkaar geld te lenen van de bank en ze koopt Pira van de twee oude zussen. Ze is dan 25 en onervaren. We schrijven 1981. Ze is de eerste vrouwelijke eigenaresse en wijnmaker in het Barolo gebied. En er gebeurt veel in die periode: er waait een frisse wind in Barolo omdat enkele jonge wijnmakers die de bedrijven van hun ouders overnemen, het anders willen gaan doen. Tot die groep horen de nu beroemde wijnmakers als Elio Altare, Giorgio Rivetti, Enrico Scavino en Roberto Voerzio. Ze noemen zich de Barolo Boys. Chiara sluit zich bij hen aan. Hun motto: ‘Good, Fair, Clean.’
Barolo Boys
‘Ik voelde erg veel voor hun ideeën. ‘Good’ betekent dat we meer nadruk leggen op de kwaliteit van de druiven. Dat is ten slotte de basis van de wijn. Om de kwaliteit te verhogen knippen we in de laatste fase van de rijping, zo’n 4 tot 6 weken voor de oogst, hele trossen druiven weg. Daardoor kunnen de overgebleven trossen optimaal rijpen. Dat was revolutionair in de Barolo streek: de opbrengst in liters wordt daardoor namelijk behoorlijk verminderd. ‘Dat doe je toch niet’, was de algemene reactie in de regio en er werd schande gesproken van de vele volle trossen met druiven die in onze wijngaarden op grond lagen.
‘Clean’ betekent dat we minder bestrijdingsmiddelen gebruiken. Dat deed ik vanaf het begin en dat heeft, in mijn geval, in sommige jaren tot een groot verlies aan druiven geleid. Maar in de loop der jaren hebben we dat steeds beter onder knie gekregen. ‘Fair’ vertaalde zich in een beter salaris voor de medewerkers, wat ook tot hogere kosten leidde. Het was zeker in het begin niet altijd even makkelijk om het hoofd boter water te houden.’
Dubbel bewijzen
Chiara blijkt een uitstekend wijnmaker met veel passie. Ze werkt biologisch uit overtuiging. Maar omdat sommige van haar percelen te dicht op niet-biologisch werkende wijnboeren ligt, krijgt ze geen officiële BIO erkenning. Ze heeft van sommige naast gelegen boeren stukken land gekocht om dat toch mogelijk te maken. Andere boeren wist ze zelfs te overtuigen ook biologisch te gaan werken. Haar wijnen worden van het begin goed beoordeeld. Maar daarvoor heeft ze moeten offeren: “Omdat ik een vrouw ben moest ik me dubbel bewijzen in deze mannenwereld. Ik heb altijd twee keer zo hard gewerkt om maar niet onder doen voor de mannen. Als je niet echt goed bent word je niet serieus genomen. Ik heb alle tijd aan mijn wijnbedrijf gegeven. Dus geen tijd voor een huwelijk of kinderen’, voegt ze er lachend aan toe. Maar nu ze ouder begint te worden moet ze nadenken over opvolging. En dat heeft zich min of meer vanzelf opgelost. In 2002 besloten haar twee broers hun wijnbedrijf Borgogno te verkopen. In 2015 heeft één van de twee zich bij haar aangesloten. En niet alleen hij, ook zijn dochter werkt mee in het bedrijf. Dus misschien krijgt Chiara toch een vrouwelijke opvolger. En je ziet aan haar lach dat ze dat heel fijn vindt.
Wijngaard classificatie
Een van de belangrijkste ideeën waar Chiara en de Barolo Boys hard aan trokken was de focus op wijnen van één enkele wijngaard, een Cru. Chiara: ‘Eerder werden veel Barolo’s gemaakt door druiven van verschillende percelen te mengen, wij streden voor afbakening van wijngaarden die beter zijn dan andere. De beste wijngaarden leveren de beste wijn, die moet je apart op je etiket kunnen benoemen. Voor het tot stand komen van deze Menzione Geografica Aggiuntiva (MGA) hebben we tien jaar gestreden! Het systeem is pas in 2010 ingevoerd.”
De wijnen
Chiara maakt wijn van 14,5 hectare wijngaard. Daarvan maken ze zo’n 65.000 flessen per jaar. Door een strenge selectie met de hand maken zij ongeveer 4000 flessen per hectare waar 7000 officieel toegestaan zou zijn (60 hl/ha). Haar vatenkelder ligt 20 meter onder de grond, is co2 neutraal en heeft altijd dezelfde temperatuur. We proeven samen met Chiara haar meest recente aanbod* door, waaronder drie Barolo’s uit 2021, het jaar dat algemeen wordt gezien als een topjaar in Piemonte. De andere jaargangen zijn de wijnen die momenteel ook in Nederland beschikbaar zijn.
Dolcetto d’Alba 2023 In de geur puur fruit als kers en vossenbes. In de smaak was cassis, pruim, verfrissende zuren en zachte tannine. Fris.
Dolcetto d’Alba 2024* Heel fruitig, in de geur wat floraal, opwekkende zuren, zacht en fris. Milde tannine.
Barbera d’Alba 2022 Donkere, dieprode kleur, in de geur kruiden en aardse tonen. Vol en stevig van smaak met braam, laurier, wat drop. Tannine is aanwezig maar aangenaam.
Barbera d’Alba 2023* Zachte en fruitige aanzet, frisse fruittonen in de smaak, niet zo robuust als 22, wel wat aards, bramen en frisse afdronk met zachte tannine.
Langhe Nebbiolo 2022 In de geur frisse fruitsoorten kers en framboos, ook floraal, roos, mooie balans in frisse fruit tonen en body.
Langhe Nebbiolo 2023* In de geur en smaak wat laurier, braam. Wat frisser dan 22, licht drogende afdronk.
Barolo Via Nuova 2018 Mooie, heldere doorschijnend rode kleur, aardse tonen, braam, bosvruchten, vol en krachtig, mond vullend. Leer, tijm, viooltje, teer/bitume, menthol. Fraaie zuren en zachte tannine.
Barolo Via Nuova 2021 Heel fruitig in de geur met specerijen en kruidkoek in de smaak. Hartig en robuust. Tannines aanwezig, maar zacht. Fijne zuren. Heeft nog wat tijd nodig.
Barolo Mosconi 2018 In het glas donkerder dan de Via Nuova. Ook dikker in geur en smaak. Duidelijke hout invloeden, nat leer, aards, kruidnagel, wat bouillon/vleesstoofpot. Prikkelend door zuren en alcohol.
Barolo Mosconi 2021* Krachtig en vol van smaak, hout, op kleine vaten gerijpt, pruim, braam, zwarte bes, vanille, vlees. Het houtgebruik is in deze Mosconi duidelijker dan in de andere twee Barolo’s.
Barolo Cannubi 2018 Hele verfijnde geur en smaak. De mooiste van het drietal uit 2018. Sappig, elegant, drop, leer, roos, wat gebrande noten. Minder robuust dan de Mosconi. Heel complex. Presenteert zich nu heel erg goed,
Barolo Cannubi 2021* In de geur een zuivere fruitige frisheid. Framboos, kers, zwarte bes, specerijen. Goede balans in zuur, body en tannine. Weinig hout (alleen grote gebruikte houten vaten). Elegant en complex, kan alleen maar beter worden.
De geschiedenis van E. Pira. Pira begint als een boerenbedrijf in 1861 als een soldaat uit Sardinië na zijn ontslag uit het leger blijft hangen in Piemonte en daar een plaatselijke schone trouwt. Hij wordt boer en teelt ook wijndruiven. Later brengt de familie ook wijn op fles voor de verkoop. De Barolo wijn van Nebbiolo werd verkocht aan de ‘nobili’ in de regio. De ‘gewone’ man dronk Dolcetto. De laatste wijnmaker heet Gigi Pira en maakt wijn op de ouderwetse manier: de druiven worden met de voeten getreden en er worden nauwelijks technische installaties gebruikt. Gigi sterft in 1980 en Chiara Boschis neemt het bedrijf over.
De wijnen van E. Pira worden geïmporteerd door Henri Bloem.
