De twee wijnlanden die ik het meest bereis, zijn – met afstand – Frankrijk en Italië. Met Spanje er bij goed voor zo’n beetje de helft van de wijnproductie ter wereld. Twee interessante en bijzondere wijnlanden, maar twee landen met, goedbeschouwd, opmerkelijke verschillen.
De verschillen tussen de twee wijnlanden zie je misschien het beste op straat – niet in de wijngaarden. Teken het maar uit. Al jarenlang komen Franse wijnboeren in het nieuws door blokkades van brandstofdepots, brandstichting in wijnbedrijven en zelfs van tolhuisjes, of het laten leeglopen van tankwagens met Spaanse wijn op de snelweg.
In Italië niets van dat al. Of zou dat nieuws ons simpelweg niet bereiken? Nee, dat is het ook niet. Nu gaat er in Frankrijk ook veel meer Spaanse wijn de grens over, al is het maar omdat die naar grote handelaren of supermarktketens gaat, die de consument graag bedienen met veel wijn voor weinig geld. Of biologische wijn die nergens in Europa goedkoper kan worden geproduceerd dan op de Spaanse hoogvlakte.
Het verschil? In Italië maken ze dit soort goedkope wijnen gewoon zelf. Dat is ook de reden dat de Italianen, met een ruime aanwezigheid op Wine Paris, het nodige zelfvertrouwen konden uitstralen. De Italiaanse minister van landbouw, ook aanwezig, bracht het keurig onder woorden. “Italië is er in geslaagd om de international te voorzien van een complete portfolio, van toegankelijke wijnen tot het ultra-hoogste gamma”.
Kijk maar op de tv of op een terras. Het bestellen van een glas pinot grigio is voor velen iets vanzelfsprekends, op een moment dat de voorkeur uitgaat naar een ‘droge’ witte wijn. De populariteit van prosecco als goedkope belletjeswijn is inmiddels legendarisch. En nu wordt prosecco ook nog een gemixt – drie delen prosecco – bij het maken van het populaire drankje apérol spritz – één deel apérol. Ongekend.
De Scandinavische markt, en later ook andere markten, zijn stormenderhand veroverd door de ronduit zoetige ‘droge’ rode wijnen uit Puglia. Lokale druiven als primitovo en zeker negroamaro hebben vrij droge tannine, dus geef ze eens ongelijk, wat suiker er bij doet wonderen. Zo verkopen die wijnen tenminste – als een jekko.
Maar de kracht van Italië – zoals de minister terecht opmerkt – is dat er ook zat wijnen zijn in de middenklasse of helemaal aan de top. Hoge wijnen uit bijvoorbeeld Bolgheri, Brunello of Barolo behoren tot de duurste wijnen ter wereld. Op het vlak van machtig rood kun je ook terecht bij Amarone. Prachtig wit komt uit Friuli en Alto Adige.
Ook de Italiaanse export staat onder druk, uiteraard. Maar Italianen lijken toch flexibeler dan Fransen, en bovendien meer bereid om zelf te proberen de situatie op te lossen, dan zelf maar steeds naar hun overheid te kijken voor een oplossing. Meer en betere marketing, mooiere design, alles nét even een tandje extra.
En dan kunnen Italianen ook nog eens sluw zijn, als het er op aan komt. In het Franse zuiden heerst grote frustratie over het feit dat de naam van de druif ‘vermentino’ alleen is voorbehouden aan Italiaanse wijnen. Dat is de Italianen gelukt door te zeggen dat Vermentino onderdeel is van de naam van een aantal van hun DOC’s, zoals bijvoorbeeld Vermentino di Gallura, van Sardinië. Nu zitten de Fransen opgescheept met de nietszeggende naam rolle voor deze toch vrij veel aangeplante en populaire druif. De aanduiding friulano, de druif van Friuli, mag ook niet meer over de grens, in Slovenië worden gebruikt.
Laat die Italianen maar schuiven. Ze stellen zich veel meer op als ondernemers, en dat is slim. Kijk naar het aantal agriturismo’s in bijvoorbeeld Toscane: toeristen kunnen overal op wijnbedrijven zelf terecht. Dus dan hoef je ook straat niet op te gaan. Sterker nog, daar hebben ze in Italië helemaal geen tijd voor.
Ronald de Groot
Italianen hebben nu eenmaal gevoel voor design zo belangrijk in de wijnwereld van vandaag.