Consumentenprogramma’s als Kassa, Radar of Keuringsdienst van Waarde zijn heel verschillend. De overeenkomst is dat ze er zijn om het belang van de consument te beschermen. Keuringsdienst van Waarde is meer met een knipoog, Radar stelt zich duidelijk meer activistisch op. Dat is prima, zolang het maar berust op de juiste informatie.
Dat kan echter alleen met een solide reputatie en het geven van betrouwbare informatie. Dat is het minste dat we mogen verwachten, want we komen tegenwoordig al om in de misinformatie.
Onlangs werd mijn aandacht getrokken door een aankondiging van Radar, waarin werd gezegd dat de alcohollobby de vermelding van ingrediënten en voedingswaarde op etiketten tegen zou houden. In de uitzending van 13 oktober, afgelopen jaar, werd hier uitgebreid op ingegaan.
Het programma doet verslag van de activiteiten van de ‘alcohollobby’ en wat deze voor elkaar probeert te krijgen. Natuurlijk is die lobby er, maar dat deze zoveel voor elkaar weet te krijgen, is een mythe. Veel minder dan de boerenlobby en de lobby van de automobielindustrie bijvoorbeeld. Wat me enorm stoorde, is dat ook hier weer een verband werd gelegd met de lobby van de tabaksindustrie. Deze is totaal niet vergelijkbaar. Tabak is extreem verslavend, altijd slecht en de industrie spant zich in verslaving te bevorderen. Alcohol in matige hoeveelheden is niet verslavend, en heeft positieve en negatieve effecten die elkaar in balans houden, en op hogere leeftijd zelfs voordelen opleveren. Daar is uitgebreid wetenschappelijk bewijs voor. Bovendien spant de industrie zich in om wijnen te maken met minder en zelfs geen alcohol, dus is er niet op uit verslaving te bevorderen.
Daarna wordt uitgebreid ingegaan op de lobby om informatie over ingrediënten en voedingswaarde van het etiket te weren, waarbij alcoholhoudende dranken een uitzonderingspositie zouden genieten. De lobby bestond inderdaad, maar beet in het stof voor wat betreft wijn. Sinds 2023 is het verplicht alle informatie te vermelden voor wijnen vanaf de oogst van 2024. Op het etiket, of met behulp van een QR-code op het etiket.
Vreemd genoeg wordt uitgebreid verteld dat er in Nederland geen regels zouden bestaan voor vermelding van ingrediënten en voedingswaarde op het etiket, zonder vermelding van de Europese richtlijn voor de verplichte vermelding op wijnflessen. Er komt een zogenaamde onderzoeksjournalist aan het woord, die alleen maar vertelt dat de alcohollobby ‘twijfels zaait’ en er op uit is de consument zand in de ogen te strooien. Ierland wordt als voorbeeld genoemd van een land waar de alcohollobby in het geweer is gekomen tegen etiketten met een waarschuwing vergelijkbaar met die op sigaretten. Dus ‘alcohol leidt tot leverziekten’ en ‘alcohol veroorzaakt fatale kanker’. Dat producenten van wijn hiertegen in het geweer komen, is niet zo gek, omdat het drinken van een of twee glazen, helemaal geen leverziekte hoeft te veroorzaken of als oorzaak van kankers kan worden aangewezen. Is twijfel zaaien over iets waar duidelijke twijfels over zijn tegenwoordig dan onterecht? Bovendien past de industrie zich aan, met de productie van wijn en bier zonder alcohol.
Het hele programma is een voorbeeld van de invloed van de ánti-alcohollobby, maar daarover geen woord. We hebben hier in Perswijn al uitgebreid over geschreven. Rechts-conservatieve, met name Amerikaanse, organisaties zijn hier actief in, door actief positieve uitkomsten van onderzoek naar alcoholconsumptie verdacht te maken en door hun financiering van de WHO. Hun ‘hoofdprijs’ is de uitspraak van de WHO dat ‘geen enkel niveau van alcoholconsumptie veilig is voor onze gezondheid’. Aan deze richtlijn wordt in het programma -uiteraard- gretig gerefereerd, ondanks dat hiervoor geen wetenschappelijk bewijs is. Kijk naar de inwoners van ‘blue zone’ Sardinië, waar mensen die een glas wijn bij het eten gemiddeld heel oud worden.
Daarmee is dit item bij Radar een geslaagd voorbeeld van de invloed van de anti-alcohollobby. Dat je bij wijn aan de hand van een QR-code alle gewenste gegevens gewoon kunt ophalen, wordt maar heel terloops genoemd. In feite wordt het helemaal weggemoffeld, want dat komt even niet goed uit in dit ‘verhaal’. Het enige dat tussendoor wordt gezegd is dat ‘bij wijn is afgesproken’ dat de voedingswaarde met een QR code kan worden opgevraagd. En dat nota bene ná het uitgebreide verhaal dat er geen regels bestaan en dat de alcohol-lobby dit heeft weten te voorkomen. Dat er niemand van de STIVA, de Stichting Verantwoord Alcoholgebruik, in het programma wil aanschuiven, vind ik een gemiste kans. Maar dat Radar op mijn vraag, in totaal vier maal, om opheldering te geven over hun beweringen en het weglaten van de verplichting in EU-verband om dit op wijn wél te vermelden, totaal niet reageert, verbaast me ook enorm. Een publiek gefinancierd consumentenprogramma dat continu anderen ter verantwoording roept, zou zelf ook verantwoording af moeten leggen. Dit item is een programma als Radar onwaardig.
Het is nu Dry January, dus de anti-alcohollobby kan zich weer mooi uitleven. Ik neem nog rustig een goed glas wijn bij het eten, waardoor mijn risico op een hart- of herseninfarct of het krijgen van diabetes weer wat afneemt, zo zegt de wetenschap over mensen van mijn leeftijd. Wat een privilege! Ik wens u een mooi 2026, met mooie glazen en veel genuanceerde informatie over wijn.
Ronald de Groot
Geweldige titel èn column.
Heerlijk dit: Een publiek gefinancierd consumentenprogramma dat continu anderen ter verantwoording roept, zou zelf ook verantwoording af moeten leggen