Cabernet franc, de grote held uit de Loire - Perswijn
Reportages & Reizen

Cabernet franc, de grote held uit de Loire

Cabernet franc is bekend als een van de hoofdrolspelers in de wereldberoemde Bordeauxblend. Als rode wijndruif uit de Loire is hij minder bekend bij het grote publiek. Maar in de negen appellations van de ‘Val de Loire’ is het de grote held als het gaat om wijnen met een nogal verschillende uitstraling. Van fris, vrolijk en speels tot serieus en complex. Voilà de cabernet franc van vandaag.

Capbreton rouge, carbouet, carmenet of toch noir dur?

Cabernet franc is de officiële, meest bekende naam. Maar volgens goede Franse traditie heeft ieder gebied hier een andere variatie op. Dat komt ook omdat in het gebied tussen de Pyreneeën en de Loire nogal wat klonen van deze druif zijn, die toch allemaal anders smaken. Er zijn 14(!) namen bekend. In Les Landes heet hij bijvoorbeeld capbreton rouge, noir dur is de naam in Loiret, hij heet breton in de Loire, met de variatie veran als het de appellation Chinon betreft. In de buurt van Sauternes staat hij bekend als carbouet, en in het zuidwesten noemen ze hem carmenet. En dan hebben we het nog niet eens over de variaties in Spaans Baskenland.

Wijnschrijver Petri Houweling in Saumur-Champigny

Al populair sinds de Middeleeuwen

In de Loirevallei werken ze al eeuwenlang met de cabernet franc. De monniken van vele middeleeuwse kloosters en de adel plantten destijds deze druif al aan. Het aantal hectare was in het begin nog bescheiden, maar men realiseerde zich al snel dat het (toen nog) koele gebied zeer geschikt was om van deze druif uitstekende wijn te maken. De geografische ligging aan de Loire en Atlantische oceaan hielp om de markten in Vlaanderen en Engeland makkelijk te bevoorraden, dus ook daar was Le Vin d’Anjou een graag gezien product. Kardinaal Richelieu dronk deze wijn ook graag en vroeg de Bordelais aan het begin van de 17e eeuw stekken te sturen. Dat verzoek werd gehonoreerd en de rest is geschiedenis.

Tufstenen wijnkelder (Foto: Petri Houweling)

Aanplant in Frankrijk en daarbuiten

Wereldwijd is ongeveer 45.000 hectare beplant met de cabernet franc. Hiervan bevindt zich 33.171 ha in Frankrijk, waar hij als 7e op de ranglijst van de meest aangeplante druivenrassen staat. De meerderheid hiervan staat in de Loirevallei en Bordeaux (elk 14.000 ha). Verder staat er in de Languedoc-Roussillon, en in Bergerac nog een onbekende hoeveelheid. Bijzonder is dat de mooiste Bordeaux (grand cru classé Château Cheval Blanc en Ausone) net iets meer dan de helft cabernet franc in de assemblage hebben. In Italië staat deze druif op totaal 5.700 hectare. Onder andere in de gebieden Lombardije, Lazio, Friuli, Veneto en Sicilië. China heeft er 3.000 ha voor gereserveerd, in de grootste productiegebieden. Leuk detail: een van de beste Chinese wijnen is een cabernet, van de Tiansi Vineyards Skyline de Gobi. Het totaal van Amerikaanse Cab’s is 1.500 ha. Daar blendt men ze voornamelijk met de merlot. Geen monocepages dus, wellicht is het daarom dat ze de grootste exportmarkt zijn van de Cabernets uit de Loire, en met name uit Chinon. Per jaar wordt er 310.000 hl van deze wijnen gedronken aan de andere kant van de oceaan. Verder staat er nog een pluk van 1.800 ha, verspreid over Chili, Argentinië, Canada, Spanje, Bulgarije, Slovenië, Kroatië, Zuid-Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland.

Souzay-Champigny in de appellation Saumur-Champigny (Foto: Petri Houweling)

Loirevallei

Maar we hebben het over de cabernet franc uit de Loire. Want hier staat deze druif uitstekend op zijn plek. Voor het merendeel staan de stokken op een sub-bodem van zandhoudende krijtrots (tuffeau), kalksteen, klei, schist, leisteen en vulkanische rots afkomstig uit het Armoricaans Massief. De vignerons noemen deze druif ook wel een terroirslurper. In totaal zijn er negen appellations in de Loire waar Cabernet Franc gemaakt wordt. Uiteraard smaken de wijnen uit respectievelijk Anjou, Anjou Brissac, Anjou-Villages, Saumur, Saumur Champigny, Bourgueil, Saint Nicolas de Bourgueil, Chinon en Puy-Notre-Dame totaal anders. Want elk gebied heeft een andere bodem.

Wijngaard in Saumur-Champigny (Foto: DuRoStudio)

Wat ze wel gemeen hebben, is dat de wijnen van de jaargangen 2018 tot 2020 toch wat a-typisch zijn. Ja, nog steeds hebben ze frisse zuren, maar dat hele koele is er vanaf. Afhankelijk van het terroir zijn ze fris, vrolijk en speels tot serieus en complex. Een alcoholpercentage van 15% is helaas uitzondering meer. De boeren vertellen dat ze moeite hebben met het beheersen hiervan. Zeker aan het einde van het groeiseizoen gaat het hard. Tussen het begin en het einde van de 2021 oogst was er snelle toename van de suikerpercentages in de druif. Dit leidde uiteindelijk tot een vermeerdering van 3 % alcohol. Ook hier is klimaatopwarming een harde realiteit. De cabernet franc heeft als laatbloeier minder last van vorst, en dat is in de Loire een groot voordeel.

Geproefd en beoordeeld

Tijdens een zonnige wandeling door de Saumur Champigny wijngaarden proef ik de Cabernet Franc van diverse producenten. De bodem bestaat hier vooral uit tuffeau, oftewel zandhoudende krijtrots. Die ziet er spectaculair uit, zeker in zo’n uitgehakte wijnkelder. De dikte van deze bovenlaag wordt naadloos vertaald in de smaak van de wijn. Bij een dunne bovenlaag is de wijn mineraler en frisser. Bij een dikke bovenlaag zijn de wijnen dikker en vleziger. Tijdens het proeven kun je eigenlijk raden waar de desbetreffende wijn vandaan komt. Maar dit is uiteraard ook het effect van de vinificatie. We proeven een duidelijk frissere en fruitiger stijl, met opvoeding op RVS, met veel speelse fruitexpressie. Het zijn Cabernet Francs die het licht gekoeld prima doen tijdens de lunch, en op het terras. Aan de andere kant wordt er ook nog een dikkere, zwaardere en complexe stijl gemaakt. Met meer houtrijping en gastronomisch zeer goed inzetbaar.

La Seigneurie, Cuvée Vielles vignes a Pierrot- 2018.

Vrolijke, zomerse wijn die drie maanden rijping op rvs kreeg. Veel speels fruit als kers en framboos. Zachte tannines.

Aliance Robert & Marcel, Cuvée Les Vignoles 2019

Dik, complex met een fijne structuur en zachte tannines van ‘La terre du Feu’.               

Rijp, doorstoofd jammy zwart fruit, geroosterd brood met een lik vanilleboter.

Domaine de Rocheville  Cuvée Le prince 2019

Prijswinnende Cabernet Franc. En terecht, het is een complexe en verassend frisse wijn. Opvoeding: 18 maanden rijping op RVS.

Domaine Ratron Clos des Cordeliers Cuvée Prestige 2018

Complex en vol met rijp zwart zomerfruit en zachte tannines. Elegante frisse finale.

Château de Villeneuve:  Cuvée Château de Villeneuve 2020 

Lichte en biologische versie van 100% cabernet franc. Fijne lunchwijn met een goede dosis zomerfruit, heerlijk bij wit vlees. Aangenaam in de mond want hij heeft mooie, versmolten tannines.

Château du Hureau Cuvée Les Fevettes 2019

Stevige, complexe versie met tertiaire smaken. Dit komt van klei, dat herken je aan de structuur van de wijn. Goed gemaakt met soepele tannine door de rijping op oud hout. Zacht en verfijnd.

Te koop in Nederland

De geproefde wijnen zijn niet allemaal te koop in Nederland. Daarom ook nog een keuze van Cabernet Francs -en deze keer uit de hele Loire- die dat wél zijn. Dan proef je meteen of men niet al te zeer beïnvloed werd door de locatie.

Saumur Champigny

Château de Parnay, cuvée Le Clos

Mooi fruitig door een goede dosis framboos en kers gecombineerd met geroosterde paprika’s. Krachtige, maar niet storende tannines geven de wijn een fijne body zonder al teveel spierballenvertoon. Verder frisse zuren die de wijn makkelijk drinkbaar maken.

Importeur: De Monnik Dranken

Chinon

Logis de la Bouchardière, Cuvée Le Logis de la Bouchardière 2019

Goede combinatie van frisse elegantie en kracht. Fijn mondgevoel door de zachte, rijpe tannines. Fijn mineraal met een zacht zuurtje.

Importeur: De Monnik Dranken

Réserve Chinon Rouge, Château Baudry Dutour 2020

Frisse stijl Chinon. Er staat réserve op het etiket, maar dat deert de smaak niet. Als er al houtrijping is geweest, dan is dat goed toegepast. Knapperig rood, fris en fruitig, opwekkende zuren en zachte tannine, lengte en intensiteit. Medium body 13%. Eerder fris dan zwaar, met primair fruit. Nog een jaartje wachten met drinken.

Importeur: Sligro

Haut-Poitou

Domaine La Tour Beaumont Cuvée Cabernet Tradition 2017

Heerlijke aroma’s van kers, bosaardbei en framboos met frisse zuren en levendige tannine. Dit kenmerkt een sappige Cabernet Franc zonder teveel houtrijping. Lange mond.

Importeur: Les Généreux

Saint Nicolas de Bourgeuil

Les Graviers, Vignoble Audebert et Fils, 2020

Stoere wijn met in eerste instantie een wat boerse neus. Even walsen, want daarna komen de fruitaroma’s (framboos) naar boven. Intens maar niet zwaar. Met aanwezige tannine, maar die storen niet. Kracht gecombineerd met elegantie en vrolijkheid.

Importeur: Sligro

Petri Houweling

Bronnen: Vins de Val de Loire

1 Reactie

  1. Om het potentieel van de cabernet franc te presenteren zou een studie en beoordeling per appellation wenselijk zijn het Perswijnartikel geeft een kijkje, maar blijft wek erg aan de buitenkant.

Reageer op dit item